Van 18 tot 25 september neemt Pajottegem deel aan de Week van de Duurzame Gemeente. Inwoners, scholen, bedrijven en verenigingen konden daarbij iemand voordragen als ‘Duurzame Held’. Opvallend: op die oproep kwam geen enkele reactie. Het lokaal bestuur ging daarom zelf op zoek naar initiatieven die het in de kijker kon zetten. Misschien zegt dat niet alleen iets over de oproep, maar ook over begrippen als SDG, Agenda 2030 en duurzaamheid. Want weten we eigenlijk nog wat daarmee wordt bedoeld?
Zeventien doelstellingen voor 2030
De afkorting SDG staat voor Sustainable Development Goals, in het Nederlands Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen. Het gaat om zeventien doelstellingen die in 2015 door de Verenigde Naties werden vastgelegd binnen Agenda 2030.
Duurzaamheid wordt daarin veel ruimer bekeken dan alleen klimaat of milieu. De doelstellingen gaan onder meer over armoede, gezondheid, kwaliteitsvol onderwijs, gelijkheid, water, energie, economische ontwikkeling, verantwoorde consumptie, klimaat, biodiversiteit, sterke instellingen en samenwerking.
Ook lokale besturen worden geacht daaraan hun steentje bij te dragen. De Week van de Duurzame Gemeente, een initiatief van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), probeert die vrij abstracte wereldwijde doelstellingen zichtbaar te maken aan de hand van plaatselijke voorbeelden. Pajottegem neemt ook dit jaar aan die campagne deel.
Dit jaar draait het vooral om samenwerken
Voor de campagne van 2026 staat SDG 17 – partnerschap om doelstellingen te bereiken centraal. Eenvoudiger gezegd: samenwerken. Dat kan samenwerking zijn tussen een gemeente en haar inwoners, maar evengoed tussen scholen, verenigingen, bedrijven, vrijwilligersorganisaties of andere overheden. De achterliggende gedachte is dat heel wat maatschappelijke uitdagingen moeilijk door één organisatie alleen kunnen worden aangepakt.
Pajottegem deed daarom in augustus een oproep naar inwoners, scholen, bedrijven en verenigingen die volgens hen als Duurzame Held in aanmerking kwamen.
Niemand stelde een kandidaat voor
Opmerkelijk genoeg leverde die oproep geen enkele reactie op. Schepen van Duurzaamheid Samuel Billens bevestigt aan deklaroen.be dat er geen kandidaturen werden ingediend. Het lokaal bestuur heeft daarom zelf helden en initiatieven geselecteerd. Op de campagnewebsite wordt aangegeven aan welke duurzame ontwikkelingsdoelstellingen zij volgens het bestuur bijdragen.
Waarom niemand op de oproep reageerde, valt daaruit niet af te leiden. Misschien bereikten de oproep en de campagne onvoldoende mensen. Mogelijk speelt ook de terminologie een rol. Wie zich inzet voor een buurt, een vereniging, een sociaal project, natuur, lokale economie of samenwerking zal zichzelf immers niet noodzakelijk spontaan als een ‘duurzame held’ beschouwen. Nochtans kan duurzaamheid precies daarover gaan.
SDG’s zitten wel degelijk in het beleid
De vraag is vervolgens of de SDG’s voor het gemeentebestuur meer betekenen dan een jaarlijkse campagneweek en het uithangen van een vlag. Volgens de schepen worden de SDG’s meegenomen in het gemeentelijke beleid en het meerjarenplan. Acties worden daarbij aan specifieke duurzaamheidsdoelstellingen gekoppeld.
Dat blijkt ook uit het meerjarenplan 2026-2031. De gemeente bouwde de structuur van dat plan op rond vier grote pijlers die werden afgeleid uit de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. De SDG’s vormen dus wel degelijk een van de kaders waarbinnen het beleid wordt opgebouwd.
Van rioleringen tot groene begraafplaatsen
Dat klinkt opnieuw behoorlijk theoretisch, maar vertaalt zich ook in herkenbare projecten.
Zo wil Pajottegem zijn leefomgeving beter bestand maken tegen droogte, hitte en wateroverlast en meer ruimte creëren voor groen, water en biodiversiteit. De gemeente plant onder meer een duurzame herinrichting van de begraafplaatsen en trekt in het meerjarenplan meer dan 6 miljoen euro uit voor wegen- en rioleringsprojecten.
Ook het geplande ruimtelijke beleidsplan wordt uitdrukkelijk als toekomstgericht en duurzaam omschreven. Daarbij wil Pajottegem zijn landelijke karakter bewaren, maar tegelijk inzetten op sterkere dorpskernen en het behoud van voldoende open ruimte. Daarnaast moet een stappenplan de gemeentelijke gebouwen en uiteindelijk de gemeente verder asbestveilig maken.
Duurzaamheid kan dus evengoed gaan over een riolering, open ruimte, een sociaal initiatief of een leefbaar dorp als over zonnepanelen, elektrische wagens of het planten van bomen.
Maar hoe meet je of Pajottegem vooruitgaat?
Daar ligt voorlopig een moeilijker punt. Agenda 2030 werd in 2015 aangenomen en het vooropgestelde eindjaar komt stilaan dichtbij. Daarom vroeg deklaroen.be aan het gemeentebestuur of Pajottegem ook meet hoeveel vooruitgang ondertussen werd geboekt en voor welke doelstellingen er lokaal nog werk aan de winkel is.
Volgens Billens gebeurt dat momenteel niet echt systematisch. “Er zijn niet superveel parameters om die vooruitgang te meten en de cijfers zijn ook niet altijd betrouwbaar”, antwoordt de schepen. Hij ziet vooral het bewustzijn rond de doelstellingen als belangrijk, zowel bij de bevolking als binnen de gemeentelijke organisatie. De SDG’s geven volgens hem het beleid een richting om bij te dragen aan een duurzame gemeente en, ruimer bekeken, een duurzame wereld.
Dat betekent dat Pajottegem de SDG’s wel gebruikt als beleidskader en acties eraan koppelt, maar momenteel niet over een systematische lokale meting beschikt waarmee de vooruitgang voor elk van de zeventien doelstellingen kan worden opgevolgd.
Misschien begint duurzaamheid met begrijpelijke taal
En daarmee komen we opnieuw bij die oproep naar Duurzame Helden. Pajottegem heeft ongetwijfeld inwoners, scholen, ondernemingen en verenigingen die zich inzetten voor hun omgeving, andere mensen, natuur, samenwerking of een leefbaar dorp. Toch meldde niemand zich na de gemeentelijke oproep.
Of de gebruikte terminologie daar iets mee te maken heeft, weten we niet. Maar begrippen als SDG 17, Agenda 2030 en duurzame ontwikkelingsdoelstellingen maken niet onmiddellijk duidelijk dat het bijvoorbeeld ook kan gaan om vrijwilligers die mensen samenbrengen, verenigingen die samenwerken, een school die haar omgeving vergroent of inwoners die samen hun buurt aantrekkelijker maken.
Misschien ligt daar voor de komende jaren nog een bijkomende uitdaging: niet alleen werk maken van duurzaamheid, maar ook in gewone mensentaal duidelijk maken wat daarmee wordt bedoeld.
