Wat vijftig jaar geleden begon met amper twaalf bloedgevers, groeide uit tot een vaste waarde in Herfelingen, Heikruis en ver daarbuiten. De Vriendenkring der Vrijwillige Bloedgevers Herfelingen-Heikruis vierde vrijdag tijdens de derde bloedinzameling van het jaar zijn vijftigste verjaardag. Veel uiterlijk vertoon kwam daar niet aan te pas. Pannenkoeken, een handdoek met een welgemeend ‘Dank u’ en vooral veel vertrouwde gezichten volstonden. Precies zoals de vereniging eigenlijk al een halve eeuw functioneert: eenvoudig, vrijwillig en gedragen door mensen die zich blijven inzetten voor anderen. Met wellicht meer dan honderd donoren kreeg de jubileuminzameling bovendien een bijzonder mooi verjaardagsgeschenk.
Twaalf donoren in de jongensschool
Voor het verhaal van die eerste jaren moet vandaag diep in het geheugen worden gegraven. Archieven en statistieken liggen niet zomaar voor het grijpen, maar met Irène Vanreepinghen (84) en Georgette Stalpaert (79) telt het huidige bestuur nog twee leden die de beginperiode van heel dichtbij meemaakten.
Zij herinnerden zich hoe dokter Everaert een halve eeuw geleden mee de aanzet gaf om in Herfelingen en Heikruis een bloedgeversvereniging op te richten.
Naast Irène en Georgette doken uit hun herinneringen ook de namen op van onder anderen Lucien Pletinckx, Lucien Pleck, August Latenist, Paul Wauterickx, Georges Musch, Eliane Decoster, Emile Timmermans, Jacques Tembuyser, Denise Beeckman en Emilienne Dierickx. Velen van die pioniers zijn inmiddels overleden.
De allereerste bloedafname vond plaats in de toenmalige jongensschool van Herfelingen, het gebouw waarin vandaag GBS De Regenboog is ondergebracht. Welgeteld twaalf mensen boden er zich aan om bloed te geven.
De procedures waren toen nauwelijks te vergelijken met die van vandaag. Bloedgeven was volgens de twee oudgedienden een vrij eenvoudige aangelegenheid. Wie zich aanmeldde en geen duidelijke gezondheidsproblemen vertoonde, kon doorgaans donor worden. Doorheen de jaren werden de medische selectie en de omkadering van bloedgiften veel strikter.
Van school naar Bavocenter
Ook de locatie veranderde. Eén keer streek een bloedinzameling neer in het parochielokaal van Heikruis. Sinds het Bavocenter in Herfelingen beschikbaar kwam, vond de vriendenkring daar zijn vaste thuis.
In die halve eeuw zagen de vrijwilligers ook de ploegen van twee verschillende transfusiecentra komen en gaan. Aanvankelijk kwam het team vanuit Mechelen naar Herfelingen. Meer dan tien jaar geleden werd die taak overgenomen vanuit Gent. De steeds moeilijker voorspelbare verplaatsing vanuit Mechelen en de verkeersopstoppingen onderweg speelden volgens de vereniging mee in die verandering.
De essentie bleef ondertussen dezelfde: enkele keren per jaar een zaal klaarzetten, donoren ontvangen en ervoor zorgen dat rond het eigenlijke bloedgeven ook een stukje gezelligheid ontstond.
Van zeventig naar 80 à 90 donoren
Dat eenvoudige recept bleef werken. Waar de vereniging een kwarteeuw geleden gemiddeld zowat 70 à 80 donoren per bloedinzameling mocht verwelkomen, schommelt dat aantal vandaag doorgaans tussen 80 en 90.
Vrijdag lag dat cijfer naar alle waarschijnlijkheid nog een stuk hoger. Voorzitter Dirk Legasse ontvangt zelf niet langer de definitieve cijfers van het transfusiecentrum, maar schatte op basis van de bijzonder drukke opkomst dat de kaap van honderd donoren deze keer overschreden werd.
Dat zou voor een vereniging die ooit met twaalf donoren begon meteen een bijzonder passend jubileumgeschenk zijn.
De vriendenkring slaagde er bovendien in een publiek op te bouwen dat niet alleen uit Herfelingen en Heikruis afkomstig is. Mond-tot-mondreclame en de jarenlange regelmaat van de inzamelingen zorgden ervoor dat ook bloedgevers van buiten de gemeentegrenzen hun weg naar het Bavocenter vonden.
Publiciteitsborden en flyers deden hun intrede
Ook een vrijwilligersvereniging die haar basiswerking grotendeels onveranderd zag blijven, moest met haar tijd meegaan. Zo verschenen doorheen de jaren publiciteitsborden op strategische plaatsen om de volgende bloedinzameling aan te kondigen. Flyers worden huis aan huis verspreid en ook affiches moeten potentiële donoren eraan herinneren wanneer het opnieuw tijd is om bloed te geven.
Veel grootser werd de werking evenwel nooit. De Vriendenkring der Vrijwillige Bloedgevers bleef in de eerste plaats wat haar naam al vijftig jaar aangeeft: een vriendenkring.
De inkomsten zijn vandaag hoofdzakelijk afkomstig van de vergoeding die de vereniging per donor ontvangt. Daardoor blijft de financiële armslag beperkt en is het niet mogelijk om bij iedere inzameling uitgebreid met geschenken uit te pakken.
Eetfestijn sneuvelde door ouder wordend bestuur
De leeftijd van de vrijwilligers liet zich de jongste jaren ook op een andere manier voelen. Jarenlang organiseerde de vriendenkring een eigen eetfestijn. Dat zorgde niet alleen voor inkomsten, maar was ook een sociaal gebeuren binnen de werking.
Uiteindelijk werd ermee gestopt. Niet omdat de belangstelling verdwenen was, maar omdat de organisatie steeds zwaarder begon te wegen. De bestuursleden werden ieder jaar een jaartje ouder en jonge vrijwilligers vinden om de fakkel mee over te nemen, bleek allesbehalve vanzelfsprekend.
Die vergrijzing vormt meteen de belangrijkste uitdaging voor de komende jaren.
Het huidige bestuur bestaat uit voorzitter Dirk Legasse, Martine Voorspoels, Josée Vanbellinghen, Luc Walravans, Odette Vermeeren, Carina en Patricia Brisaert, Irène Vanreepinghen, Annemie Devos, Sylvia Chrispeels en Georgette Stalpaert. Het opmerkelijke is dat zij vrijwel allemaal al minstens een kwarteeuw mee aan de kar trekken.
Zelf niet meer geven, maar wel blijven helpen
Daarbij deed zich doorheen de jaren een merkwaardige ommekeer voor. De mensen die anderen blijven aansporen om bloed te geven, mogen het vandaag bijna allemaal zelf niet meer doen. Alleen Martine Voorspoels komt binnen het huidige bestuur nog in aanmerking als donor. Voor de anderen maakten leeftijd of medische redenen een einde aan hun actieve loopbaan als bloedgever. Dat betekent evenwel niet dat hun engagement stopte.
Georgette Stalpaert kwam tijdens haar jaren als donor tot meer dan honderd bloedgiften. Irène Vanreepinghen liet de teller oplopen tot 75. Ook voorzitter Dirk Legasse moest vroeger dan hij zelf wellicht had gewild een punt zetten achter het bloedgeven.
Zij bleven vervolgens aan de andere kant van de tafel actief: niet langer met de arm uitgestrekt voor een bloedgift, maar wel om ervoor te zorgen dat anderen dat konden blijven doen.
Emile Timmermans liet grote leegte achter
Een bijzonder moment in de geschiedenis van de vereniging was het overlijden van voorzitter Emile Timmermans in 2013. Hij was jarenlang een van de drijvende krachten achter de vriendenkring en zijn overlijden liet dan ook een grote leegte achter. Georgette Stalpaert nam gedurende enkele maanden het voorzitterschap ad interim waar. Nadien werd de voorzittersfakkel doorgegeven aan Dirk Legasse, die vandaag nog altijd aan het hoofd van de vereniging staat.
Zo werd de continuïteit verzekerd en bleef de vriendenkring doen wat hij altijd had gedaan: bloedinzamelingen mogelijk maken en er tegelijk voor zorgen dat donoren zich welkom voelden.
Pannenkoeken en een eenvoudige ‘Bedankt’
Ook de vijftigste verjaardag werd vrijdag helemaal in die geest gevierd. Geen grote academische zitting of uitgebreide feestelijkheden, maar een extraatje voor de mensen om wie het uiteindelijk allemaal draait: de bloedgevers.
Waar iedere donor na zijn gift gewoonlijk een bonnetje krijgt voor een consumptie en een belegd broodje, werden deze keer versgebakken pannenkoeken aangeboden. Een bakteam was daarvoor al de hele namiddag in de weer. Tijdens de bloedinzameling hoefden de pannenkoeken alleen nog even opnieuw te worden opgewarmd alvorens ze aan de donoren werden geserveerd.
Iedere bloedgever kreeg bovendien een handdoek mee. Daarop staat slechts één woord: ‘Bedankt’.
Veel eenvoudiger kon de boodschap van een vijftigjarige vrijwilligersvereniging nauwelijks worden samengevat.
Hoop op honderd, maar vooral op jong bloed in het bestuur
Na vijftig jaar kijkt voorzitter Dirk Legasse dan ook met vertrouwen, maar tegelijk met enige bezorgdheid naar de toekomst. Aan bloedgevers ontbreekt het voorlopig niet. Integendeel: de gemiddelde opkomst ligt vandaag hoger dan een kwarteeuw geleden.
De ambitie mag dan ook zijn om van honderd donoren per inzameling ooit geen uitzondering, maar een gemiddelde te maken.
De belangrijkste voorwaarde daarvoor ligt volgens de vereniging niet bij de donoren, maar achter de schermen. Het bestuur heeft nood aan verjonging. De mensen die de vereniging vandaag dragen, doen dat vrijwel allemaal al tientallen jaren.Na een halve eeuw ligt daar misschien wel de grootste uitdaging: niet alleen nieuw bloed verzamelen, maar ook nieuw bloed vinden voor het bestuur.
Want wat vijftig jaar geleden met twaalf donoren in de jongensschool van Herfelingen begon, bleek veel meer te zijn dan een reeks bloedinzamelingen. Het werd een halve eeuw vrijwilligerswerk, kameraadschap en lokale solidariteit. Een vriendenkring was het bij de start. Een vriendenkring is het vijftig jaar later nog altijd.
De volgende bloedafname van de De Vriendenkring der Vrijwillige Bloedgevers Herfelingen-Heikruis in het Bavocentrum is voorzien op vrijdag 4 december terug van 17u30 tot 20u30.
