Bever heeft zondag Open Monumentendag aangegrepen om een bijzonder onderdeel van zijn lokaal erfgoed in de kijker te zetten. De gemeente telt niet minder dan 109 kapellen en kruisen, die sinds begin dit jaar samen met de Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddienst ZENDER opnieuw worden geïnventariseerd. Een dertigtal belangstellenden maakte zondag van de gelegenheid gebruik om al wandelend, fietsend of met een huifkar een deel van dat religieuze erfgoed te ontdekken. In zaal Plosje10 werd bovendien een uitgebreide tentoonstelling opgebouwd rond de kapellen en hun verhalen.
109 kapellen en kruisen geïnventariseerd
Dat Bever bekendstaat om zijn vele kapellen is geen nieuws, maar de omvang van dat patrimonium blijft opmerkelijk. Begin dit jaar startte het lokaal bestuur samen met IOED ZENDER met een nieuwe inventarisatie. Daarbij werden 109 kapellen en kruisen in kaart gebracht.
Het opzet gaat verder dan alleen het registreren van hun ligging en bouwkundige kenmerken. Ook de verhalen achter de kapellen moeten zoveel mogelijk worden achterhaald en voor de toekomst bewaard.
Volgens schepen van Cultuur Cindy Durieux wil het gemeentebestuur daarmee niet alleen een volledig overzicht krijgen, maar ook het verhaal achter iedere kapel vastleggen en delen. Open Monumentendag vormde dan ook een uitgelezen gelegenheid om een groot deel van het geleverde werk voor het eerst tastbaar aan het publiek voor te stellen.
Te voet, met de fiets of met de huifkar
Wie het Beverse kapellenerfgoed zelf wilde ontdekken, kreeg zondag verschillende mogelijkheden. Er kon worden gewandeld en gefietst, terwijl twee huifkarren bezoekers door de gemeente voerden.
De bewegwijzerde kapelletjeswandeling vertrok aan de Sint-Martinuskerk op Plaats en was ruim acht kilometer lang. Voor de twee huifkarren werd een beroep gedaan op Eric Dehandschutter, die ze met oldtimertractoren ter beschikking stelde.
Aan boord zorgden Werner Godfroid en Gerda Vankelecom voor de nodige uitleg. Daarbij ging bijzondere aandacht naar de verschillende soorten kapellen die Bever rijk is.
Een belangrijke plaats was weggelegd voor de vier kamerkapellen: de Sint-Martinuskapel, Onze-Lieve-Vrouw Moeder van Barmhartigheid in de Kamstraat, Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel op Romont en Notre-Dame de Tongres.
De kapel in de Kamstraat staat bovendien in de schaduw van een eeuwenoude linde die zelf waardevol erfgoed vormt. Ook een niskapel uit 1693, op de grens van Gezule en Pontenbeek en beschouwd als een van de oudste nog bestaande exemplaren in Bever, kreeg bijzondere aandacht.
Tentoonstelling in Plosje10
Wie nog dieper in het onderwerp wilde duiken, kon terecht in zaal Plosje10. Daar werden panelen en vitrinekasten gevuld met beeld-, tekst- en documentatiemateriaal dat door ZENDER werd samengebracht. Voor heel wat onderdelen kon daarbij ook worden geput uit de privécollectie van Werner Godfroid.
Ook het boek Bever, open museum van kapellen en kruisen, dat in 1999 in opdracht van de toenmalige cultuurraad werd uitgegeven, kreeg opnieuw aandacht. Het illustreert dat de belangstelling voor het kleine religieuze erfgoed in Bever zeker niet nieuw is.
De vitrinekasten met het didactische materiaal blijven overigens in Bever. Het is de bedoeling ze bij toekomstige gelegenheden opnieuw te gebruiken en zo het verzamelde erfgoedmateriaal verder onder de aandacht te brengen.
Ook inwoners krijgen een rol
Opmerkelijk is dat het lokaal bestuur de inwoners ook zelf wil betrekken bij de zorg voor de kapellen. Wie diefstal, moedwillige beschadiging of schade door bijvoorbeeld wind en regen vaststelt, wordt gevraagd dat bij het gemeentebestuur te melden. Zo kan zo snel mogelijk worden nagegaan welk gevolg eraan moet worden gegeven.
Die aanpak sluit aan bij de ruimere ambitie van schepen Durieux om de komende jaren sterker in te zetten op de digitalisering en ontsluiting van het lokale culturele erfgoed.
Volgens haar bevinden zich bij inwoners en plaatselijke erfgoedliefhebbers nog heel wat “schatten op zolder”: foto’s, documenten en ander materiaal dat dreigt verloren te gaan wanneer het niet tijdig wordt verzameld of gedigitaliseerd.
“Om ons erfgoed levendig te houden en het ook te kunnen uitdragen naar onze jeugd, is het belangrijk dat we dit zoveel mogelijk borgen zodat het niet verloren gaat”, aldus Durieux.
Open Monumentendag maakte zondag alvast duidelijk hoeveel erfgoed er in een kleine gemeente als Bever te ontdekken valt. De 109 kapellen en kruisen zijn daarbij meer dan vertrouwde bakens langs wegen en veldwegen. Achter vele ervan schuilen verhalen over geloof, families, gebeurtenissen en plaatselijke gebruiken die mee het geheugen van Bever vormen.
