Na meer dan twee jaar van verbouwings- en uitbreidingswerken nadert de renovatie van het voormalige vredegerecht aan de Patriotsesteenweg in Herne haar voltooiing. De komende dagen worden het meubilair en het lesmateriaal vanuit verschillende locaties naar de nieuwe lokalen overgebracht. Het grootste deel komt uit het aanpalende Vrijetijdshuis, maar ook materiaal uit de dekenij en het Dominicanessenklooster verhuist mee. Vanaf het nieuwe academiejaar wordt het gebouw de vaste thuis van KunstParel afdeling Herne. De officiële opening is gepland voor eind oktober of begin november.
Dat bevestigt Lieven Snoeks, schepen van Financiën van Pajottegem. Hoewel hij binnen het huidige gemeentebestuur een andere bevoegdheid uitoefent, bleef hij het dossier en de werkzaamheden aan het voormalige vredegerecht van nabij opvolgen.
Een gebouw met een geschiedenis van 170 jaar
Het gebouw aan de huidige Patriotsesteenweg werd in 1856 opgetrokken als gemeentehuis van Herne. Het complex omvatte destijds ook een school en een woning voor de hoofdonderwijzer. In 1923 werd de voorgevel aangepast en kreeg hij grotendeels het uitzicht dat vandaag nog herkenbaar is.
In 1970 kreeg het gebouw een nieuwe openbare functie. Het voormalige gemeentehuis werd ingericht als vredegerecht en belastingkantoor. Gedurende verscheidene decennia was het daardoor een vertrouwde bestemming voor inwoners uit Herne en de omliggende gemeenten. Zij konden er terecht voor onder meer huurgeschillen, burenruzies, beschermingsmaatregelen en andere burgerlijke aangelegenheden.
Ook het kunstonderwijs vond er gedurende een tijd onderdak. In 1980 werd in Herne een muziekschool opgericht als filiaal van de muziekschool van Gooik, onder leiding van directeur Georges De Kerpel. Wat bescheiden begon met 41 leerlingen, groeide door de jaren heen uit tot een bloeiende academieafdeling.
De muziekschool verliet het gebouw in 2009 en week uit naar andere locaties in het centrum van Herne.
Hervorming betekende einde van het vredegerecht
De toekomst van het Hernse vredegerecht kwam in 2015 op de helling te staan. De federale regering besliste toen om verschillende gerechtelijke kantons te hervormen en een reeks kleinere vestigingen te sluiten. Het kanton Herne werd samengevoegd met dat van Sint-Pieters-Leeuw en de gerechtelijke dienstverlening werd aanvankelijk gecentraliseerd in Ruisbroek.
Die beslissing lokte lokaal ongenoegen uit. Vooral de moeilijke bereikbaarheid van Sint-Pieters-Leeuw vormde voor inwoners uit Herne, Bever, Gooik en Galmaarden een belangrijk bezwaar. Het gemeentebestuur van Herne drong er daarom bij de federale overheid op aan om toch nog zittingen in het vertrouwde gebouw te mogen organiseren.
Vanaf maart 2016 vonden er opnieuw zogenaamde sous l’arbre-zittingen plaats. Dat zijn zittingen die buiten de officiële zetel van het gerecht worden gehouden. De griffie en de administratieve afhandeling bleven evenwel elders gevestigd.
Het bleek uiteindelijk slechts een tijdelijke oplossing. In 2017 sloot het vredegerecht in Herne definitief zijn deuren. De gerechtelijke zetel voor de regio werd in Lennik ondergebracht.
Daarmee kwam na bijna een halve eeuw een einde aan de gerechtelijke functie van het gebouw. Omdat het pand eigendom bleef van de gemeente, kon worden gezocht naar een nieuwe gemeentelijke bestemming.
Kunstonderwijs als nieuwe invulling
De basis voor de herbestemming werd gelegd binnen het project ‘Een Sterke Kern voor Herne’, dat in 2019 werd uitgewerkt door studiebureau VELD en Atelier Horizon. Daarbij werd onderzocht hoe verschillende gebouwen en openbare ruimten in het centrum een nieuwe of versterkte functie konden krijgen.
De keuze om het voormalige vredegerecht om te vormen tot kunstacademie lag voor de hand. De lessen van de afdeling Herne waren immers al jarenlang verspreid over verschillende locaties. Door alle opleidingen onder één dak samen te brengen, krijgt het plaatselijke kunstonderwijs voor het eerst een volwaardige en herkenbare academiesite.
De officiële naam die voor de nieuwe vestiging wordt gehanteerd, wordt KunstParel afdeling Herne.
Werkzaamheden gestart in mei 2024
De verbouwingswerken gingen op 22 mei 2024 van start met de gedeeltelijke ontmanteling van het bestaande gebouw. Na het bouwverlof begon de eigenlijke opbouwfase. Het historische gedeelte werd grondig gerenoveerd en aan de achterzijde verrees een ruime nieuwbouw.
Aanvankelijk was het de bedoeling om de werkzaamheden tegen eind 2025 af te ronden. De uitvoering nam echter meer tijd in beslag. Ruim twee jaar na de start bevindt het project zich nu in de laatste fase.
De historische voorgevel en de herkenbare structuur van de voormalige raad- en zittingszaal bleven behouden. De nieuwe achterbouw omvat drie volwaardige zalen voor dans, woordkunst en slagwerk. Daarnaast werden verschillende instrumentenklassen, een lokaal voor notenleer en muziekgeschiedenis, een beeldatelier, administratieve ruimten, kleedkamers en sanitaire voorzieningen ingericht.
Ook de akoestiek kreeg bijzondere aandacht. De leslokalen werden uitgerust met aangepaste materialen om de geluidsoverdracht tussen de verschillende ruimten en mogelijke hinder voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.
Aan de voorzijde moet de definitieve afwerking nog gebeuren. Die kan pas worden uitgevoerd nadat Fluvius de geplande nieuwe bekabeling in de Patriotsesteenweg heeft aangelegd.
Duurzaam en toegankelijk
Ook op het vlak van duurzaamheid en toegankelijkheid werd het oude gebouw grondig gemoderniseerd. De academie beschikt onder meer over een lift, een warmtepompinstallatie en zonnepanelen. Daardoor kan een gebouw uit het midden van de negentiende eeuw voortaan beantwoorden aan de verwachtingen van hedendaags kunstonderwijs. Met de renovatie en uitbreiding is volgens de oorspronkelijke projectraming een initiële investering van om en bij de 2,7 miljoen euro gemoeid.
Verhuis volop bezig
De verhuis naar de nieuwe academiesite is imminent. Vanuit zowel het Vrijetijdshuis (vroeger OCMW), de oude dekenij als het Dominicanessenklooster wordt heel binnenkort meubilair, instrumenten en ander lesmateriaal door het personeel van de technische dienst naar de nieuwe lokalen overgebracht. Volgens schepen Lieven Snoeks zal die operatie zeker enkele dagen in beslag nemen..
Het is de bedoeling dat de leerlingen vanaf het begin van het nieuwe academiejaar in het vernieuwde gebouw terechtkunnen. Muziek, woordkunst/drama, dans en beeldende kunst worden er voortaan op één locatie samengebracht.
Voor de ongeveer 350 leerlingen van de Hernse afdeling betekent dit het einde van een lange periode waarin de lessen over verschillende gebouwen verspreid waren. Ook voor de leerkrachten en de administratie moet de nieuwe huisvesting een belangrijke praktische en inhoudelijke verbetering betekenen.
Officiële opening in november
Hoewel het gebouw vanaf september in gebruik wordt genomen, volgt de officiële opening pas later. Een plechtige opening is voorzien maar een precieze datum moet nog worden vastgelegd.
Die officiële opening wordt meteen het symbolische sluitstuk van een omvangrijk herbestemmingsproject. Het gebouw deed sinds 1856 achtereenvolgens dienst als gemeentehuis, school, onderwijzerswoning, belastingkantoor, vredegerecht en gedeeltelijk ook als muziekschool.
Van rechtspraak naar kunstbeleving
Vanaf september begint een nieuw hoofdstuk. De plaats waar vroeger geschillen werden beslecht, wordt een omgeving waar kinderen, jongeren en volwassenen hun creativiteit kunnen ontwikkelen. In de voormalige zittingsruimten en de nieuwe achterbouw zullen voortaan muzieknoten klinken, danspassen worden geoefend, verhalen worden vertolkt en kunstwerken ontstaan.
Zo blijft een beeldbepalend gebouw in het centrum van Herne niet alleen bewaard, maar krijgt het opnieuw een uitgesproken publieke functie. Na 170 jaar blijft het daarmee wat het altijd is geweest: een huis ten dienste van de gemeenschap.
