De Sint-Martinuskerk in Pepingen opent op zondag 13 september haar deuren voor Open Monumentendag. Bezoekers maken er kennis met drie opmerkelijke hoofdstukken uit de plaatselijke geschiedenis: een gerestaureerd renaissancegrafmonument, de komst van de boerentram en het bewogen verhaal van de kerkklokken. Wie geen hoogtevrees heeft, kan bovendien uitzonderlijk de kerktoren beklimmen.
Erfgoed dat voor iedereen toegankelijk wordt
Open Monumentendag ontstond vanuit de ambitie om waardevolle gebouwen en historische plekken niet uitsluitend te bewaren, maar ze ook dichter bij het grote publiek te brengen. De eerste Vlaamse editie vond plaats in 1989. Het initiatief groeide later uit tot een breed Europees gebeuren, de European Heritage Days.
Het uitgangspunt bleef doorheen de jaren grotendeels hetzelfde: mensen op een laagdrempelige manier laten kennismaken met bouwkundig, landschappelijk en archeologisch erfgoed. Door monumenten gratis open te stellen en er rondleidingen, tentoonstellingen en activiteiten te organiseren, wil Open Monumentendag ook het maatschappelijk draagvlak voor hun bescherming en restauratie vergroten.
Op zondag 13 september 2026 nemen in Vlaanderen opnieuw meer dan vijfhonderd monumenten deel. Ook de Sint-Martinuskerk in Pepingen zet haar deuren wagenwijd open.
Een kerk waarin verschillende eeuwen samenkomen
De Sint-Martinuskerk is zelf een mooi voorbeeld van een gebouw dat doorheen de eeuwen voortdurend werd aangepast en uitgebreid. In de westtoren bevinden zich vermoedelijk nog resten van een romaanse kerk uit de 12de eeuw. Het middenschip dateert hoofdzakelijk uit de 14de eeuw, terwijl andere delen in de 15de, 16de, 17de en 18de eeuw tot stand kwamen.
Het resultaat is een opvallend gelaagd kerkgebouw dat aansluit bij de Henegouwse gotiek. De hoge toren met zijn slanke spits bepaalt mee het dorpsbeeld. De kerk werd al in 1943 als monument beschermd en maakt deel uit van de eveneens beschermde historische dorpskern van Pepingen.
Ook het interieur bevat waardevolle kunstwerken en kerkmeubilair. Daartoe behoren verschillende barokke altaren, een 18de-eeuwse preekstoel, koorgestoelte en lambriseringen. Een van de uitzonderlijkste stukken vormt het 16de-eeuwse grafmonument van de familie d’Herbais.
Renaissancemonument opnieuw in volle glorie
Dat grafmonument vormt de eerste blikvanger tijdens Open Monumentendag. Na een grondige restauratie komt het kunstwerk opnieuw volledig tot zijn recht.
Tijdens de gratis rondleidingen vertelt Maurice Cochez over de familie d’Herbais, het ontstaan van het monument en zijn kunsthistorische betekenis. Het rijk uitgewerkte grafmonument behoort tot de opmerkelijkste renaissancekunstwerken die in de kerk bewaard zijn gebleven.
De boerentram veranderde Pepingen
Een tweede verhaal brengt de bezoekers terug naar 1906. Precies 120 jaar geleden reed de eerste boerentram langs Pepingen. Historische foto’s tonen hoe deze verbinding het dagelijkse leven in het dorp ingrijpend veranderde.
De tram maakte het voor inwoners, landbouwers en handelaars aanzienlijk eenvoudiger om zich met personen en goederen naar Halle en andere plaatsen te verplaatsen. Wat vandaag vooral nostalgie oproept, vormde destijds een belangrijke stap in de ontsluiting van het landelijke Pepingen.
Klokken vertellen verhaal van verlies en herstel
Ook de huidige kerkklokken vieren in 2026 een bijzondere verjaardag. Het is 75 jaar geleden dat ze in de toren werden opgehangen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden twee klokken door de Duitse bezetter weggehaald. Zoals in tal van andere kerken gebeurde, moest het metaal vermoedelijk worden gebruikt voor de oorlogsindustrie. Na de oorlog kreeg de kerk nieuwe klokken. Hun geschiedenis groeide zo uit tot een verhaal over verlies, herstel en de verbondenheid van een dorpsgemeenschap met haar kerk.
Tijdens Open Monumentendag blijven de klokken niet alleen hoorbaar. Bezoekers krijgen uitzonderlijk de mogelijkheid om de toren te beklimmen en ze van dichtbij te bekijken. Een kans die zich in Pepingen niet vaak voordoet.
Praktisch
De Sint-Martinuskerk is op zondag 13 september vrij toegankelijk van 14.00 tot 18.00 uur. Maurice Cochez verzorgt gratis rondleidingen om 14.30 en 16.00 uur. Ook de torenbeklimming en de toegang tot de kerk zijn gratis.
De activiteit wordt georganiseerd door de gemeente Pepingen en Maurice Cochez, in samenwerking met IOED Zender.
Meer informatie is verkrijgbaar bij de Cultuurdienst van Pepingen via cultuurdienst@pepingen.be of 02 360 33 60. Het programma staat ook op www.pepingen.be/omd-2026.
