Het protest tegen de geplande windturbine aan de Heydestraat/Philipskouter in Sint-Pieters-Kapelle krijgt steeds meer vorm. Donderdagvoormiddag overhandigden vertegenwoordigers van het actiecomité Wind Recht Pajottegem een petitie en een bundel bezwaarschriften aan het Omgevingshuis van Pajottegem in Leerbeek. De documenten werden in ontvangst genomen door Eric Van Snick, adjunct-algemeen directeur en afdelingshoofd Ruimte van het lokaal bestuur Pajottegem, die voor ontvangst tekende.
De petitie werd ingediend onder de naam ‘Buurtcomité Philipskouterstraat’ en heeft betrekking op de aanvraag van Spark Power voor de bouw en de exploitatie van een windturbine met een tiphoogte van ongeveer 220 meter langs de Heydestraat in Sint-Pieters-Kapelle.
Namens het actiecomité waren Alain Rondenbosch, Joëlle Clooten, Geoffry Dodemma en Eric Verstraeten aanwezig. Volgens de vertegenwoordigers van het comité werd de petitie door 1516 personen ondertekend. Daarvan werden er 398 geregistreerd via deze site en werden er 1118 schriftelijk ontvangen. Volgens het comité gaat het over 902 ondertekenaars die wonen op het grondgebied van Pajottegem. De volledige lijst omvat 30 farden met de gegevens en de grieven van ondertekenaars. Alle werden deze morgen dan ook fysiek overgemaakt aan het bestuur.
Meer dan alleen een petitie
Naast de handtekeningen overhandigde het comité ook een uitgebreide technisch-juridische nota waarin de bezwaren tegen de vergunningsaanvraag worden toegelicht. Volgens de initiatiefnemers bevatten de ingediende bezwaarschriften elk afzonderlijk al voldoende argumenten om de vergunning te weigeren. Zij stellen bovendien dat de verschillende bezwaren elkaar versterken.
De nota bundelt de argumentatie onder verschillende thema’s. Zo wordt aangevoerd dat de aanvraag volgens het comité niet voldoet aan de voorwaarden inzake goede ruimtelijke ordening. De geplande windturbine zou een solitaire turbine worden in een open landschap zonder bestaande windturbines in de onmiddellijke omgeving. Volgens de bezwaarindieners is de gekozen locatie daarom planologisch ongeschikt.
Daarnaast wordt de geluidsstudie uitvoerig bekritiseerd. Volgens de nota zouden de berekeningen te weinig veiligheidsmarge inhouden en onvoldoende rekening houden met de werkelijke situatie ter plaatse. Het comité stelt dat de wettelijke geluidsnormen op sommige momenten slechts nipt worden gehaald en dat bijkomende factoren ertoe zouden kunnen leiden dat die normen in werkelijkheid worden overschreden.
Ook de studie over slagschaduw wordt in vraag gesteld. Volgens de bezwaren steunt die op een beoordelingskader dat ondertussen juridisch achterhaald zou zijn. Zij menen bovendien dat de berekende hinder voor verschillende woningen wordt onderschat.
Verder bevat de nota bezwaren over mogelijke trillingen, de effecten op vogels en vleermuizen, de biodiversiteit en de natuurtoets. Volgens het comité vertonen bepaalde onderdelen van de natuurstudie methodologische tekortkomingen en verwijzingen naar andere projecten.
Ook gezondheidsaspecten komen aan bod
Een belangrijk onderdeel van de nota handelt over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid. Daarbij verwijzen de initiatiefnemers naar analyses van professor Jan de Laat, die zich in het verleden uitsprak over mogelijke gezondheidseffecten van windturbinegeluid. Op basis daarvan pleit het comité voor grotere afstanden tussen windturbines en woningen dan in dit dossier het geval is.
Daarnaast vragen de bezwaarindieners dat de beleidsmatige afstandsrichtlijn die Vlaanderen hanteert voor woningen in woongebied ook zou worden toegepast op woningen in landbouwgebied. Volgens hen mag de bescherming van bewoners niet afhangen van de planologische bestemming van de woning.
Niet tegen windenergie
Opvallend is dat het actiecomité zich uitdrukkelijk distantieert van een principieel verzet tegen windenergie. Volgens de vertegenwoordigers richt hun bezwaar zich uitsluitend tegen de gekozen locatie en de manier waarop de aanvraag werd onderbouwd.
In de nota wordt gesteld dat men geen bezwaar heeft tegen hernieuwbare energie als dusdanig, maar wel tegen wat men omschrijft als een “onoordeelkundige inplanting” die de leefkwaliteit van de omwonenden en het landelijke karakter van de omgeving fundamenteel zou aantasten.
Het comité vraagt daarom dat het gemeentebestuur van Pajottegem een negatief advies zou uitbrengen over de aanvraag en verzoekt het de Vlaamse vergunningverlenende overheid uiteindelijk om de omgevingsvergunning te weigeren.
Spark Power
De aanvraag werd ingediend door Spark Power, een Belgisch bedrijf met maatschappelijke zetel in Gent dat zich specialiseert in de ontwikkeling, de bouw en de exploitatie van windenergieprojecten. Het bedrijf werd opgericht in 2023 en ontwikkelt windprojecten in België en andere Europese landen. Volgens de onderneming gebeurt de ontwikkeling van een project in overleg met grondeigenaars, overheden en andere betrokken partijen.
Spark Power wordt ondersteund door de Belgische investeringsgroep Baltisse.
Het bedrijf benadrukte tijdens een eerdere digitale informatievergadering dat de aanvraag steunt op de wettelijk vereiste technische en milieustudies. Daarnaast verwijst Spark Power naar het zogenaamde Spark Share Program, een participatiemodel waarbij ook omwonenden de mogelijkheid zouden krijgen financieel te participeren in het project. Naast die burgerparticipatie voorziet het bedrijf ook een omgevingsfonds en ondersteuning van lokale initiatieven.
Toch geven verschillende omwonenden aan dat zij de communicatie van Spark Power anders ervaren dan bij eerdere windprojecten van andere ontwikkelaars. Daarbij wordt onder meer verwezen naar projecten van Eoly, waar burgerparticipatie reeds vroeg en concreet werd voorgesteld. In welke mate beide participatiemodellen vergelijkbaar zijn, zal pas duidelijk worden wanneer de concrete voorwaarden bekend zijn.
Waar staat het dossier vandaag?
De overhandiging van de petitie betekent niet dat de beslissing over de windturbine al is genomen. De vergunningsprocedure bevindt zich momenteel nog in een tussenfase.
Spark Power heeft een omgevingsvergunning aangevraagd voor de bouw en exploitatie van een windturbine met een tiphoogte van ongeveer 220 meter langs de Heydestraat in Sint-Pieters-Kapelle. Die aanvraag wordt behandeld volgens de Vlaamse omgevingsvergunningsprocedure voor projecten van deze omvang.
Openbaar onderzoek loopt nog
Momenteel loopt het openbaar onderzoek dat nog duurt tot en met 19 juli 2026. Tijdens die periode kan iedereen die meent rechtstreeks of onrechtstreeks door het project te worden geraakt, het vergunningsdossier inkijken en standpunten, opmerkingen of bezwaren indienen. Dat kan digitaal via het Omgevingsloket of schriftelijk volgens de wettelijke procedure.
Na afloop van het openbaar onderzoek worden alle ontvankelijke bezwaren opgenomen in het vergunningsdossier. Zij vormen samen met de technische studies en de adviezen van de verschillende instanties de basis waarop de verdere beoordeling zal gebeuren.
Welke rol speelt het lokaal bestuur?
Hoewel de uiteindelijke beslissing niet door de gemeente Pajottegem wordt genomen, vervult het lokaal bestuur wel een belangrijke rol tijdens de procedure. Na afloop van het openbaar onderzoek worden alle bezwaren verzameld en wordt advies gevraagd aan verschillende administraties en gespecialiseerde instanties. Ook het college van burgemeester en schepenen zal een gemotiveerd advies formuleren over de aanvraag.
Dat advies is belangrijk maar niet bindend. De gemeente verleent of weigert de vergunning dus niet zelf.
Ook de Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening (GECORO) werd gevraagd advies uit te brengen over het project.
Wat doet de GECORO?
De Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening (GECORO) is een wettelijk adviesorgaan binnen elke Vlaamse gemeente.
De commissie adviseert het gemeentebestuur over belangrijke dossiers inzake ruimtelijke ordening. Zij neemt geen beslissingen en haar adviezen zijn niet bindend, maar kunnen wel een rol spelen in de uiteindelijke beoordeling. In Pajottegem bestaat de commissie uit dertien leden. Zowel deskundigen als vertegenwoordigers uit onder meer de landbouw-, natuur-, werkgevers-, werknemers- en socio-culturele sector maken er deel van uit.
Wat is een openbaar onderzoek precies?
Een openbaar onderzoek is een verplicht onderdeel van de vergunningsprocedure.
Het doel is niet om voor- of tegenstanders van een project te tellen, maar om de vergunningverlenende overheid kennis te laten nemen van alle relevante argumenten voordat een beslissing wordt genomen. Iedereen kan tijdens deze periode bezwaren of opmerkingen indienen. Daarbij is niet het aantal bezwaren doorslaggevend, maar wel de inhoud ervan.
De overheid moet elk ontvankelijk bezwaar inhoudelijk onderzoeken en haar uiteindelijke beslissing zorgvuldig motiveren.
Waarom wordt naar ‘Opgewekt Pajottenland’ verwezen?
De geplande locatie bevindt zich in een omgeving die aansluit bij de zoekzones die enkele jaren geleden werden onderzocht binnen het strategisch project Opgewekt Pajottenland. Dat project had als doel mogelijke locaties voor hernieuwbare energie in kaart te brengen.
Belangrijk is evenwel dat een zoekzone geen voorafgaande goedkeuring inhoudt. Een zoekzone betekent enkel dat een locatie vanuit ruimtelijk oogpunt geschikt kan zijn om verder te onderzoeken. Elke concrete aanvraag moet daarna nog een volledige vergunningsprocedure doorlopen, waarbij alle milieu-, veiligheids- en ruimtelijke aspecten afzonderlijk worden beoordeeld.
Geen algemene wettelijke afstandsregel
In de publieke discussie wordt vaak verwezen naar de afstand tussen de geplande windturbine en de dichtstbijzijnde woningen.
Voor windturbines in landbouwgebied bestaat vandaag echter geen algemene wettelijke minimumafstand die automatisch bepaalt of een vergunning moet worden verleend of geweigerd. Elke aanvraag wordt afzonderlijk beoordeeld.
Daarbij wordt onder meer onderzocht: de geluidsbelasting, de slagschaduw, de veiligheid, de impact op vogels en vleermuizen, de landschappelijke inpassing en de gevolgen voor de goede ruimtelijke ordening. Het is de combinatie van al deze elementen die uiteindelijk bepaalt of een project al dan niet verenigbaar wordt geacht met zijn omgeving.
In een notendop:
tot 19 juli → openbaar onderzoek en indienen van bezwaren;
tegen uiterlijk 1 augustus → advies van het college van burgemeester en schepenen en andere adviezen;
augustus – september → samenstelling en beoordeling van het volledige vergunningsdossier door de Vlaamse vergunningverlenende overheid;
uiterlijk 8 oktober → gemotiveerde beslissing;
nadien → eventueel administratief beroep en/of een procedure bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen.
Tot zolang blijft elke uitspraak over de uiteindelijke uitkomst van de vergunningsprocedure voorbarig.
Een dossier met twee invalshoeken
Voor de samenleving is een windturbine een bijdrage aan de energietransitie en een stap richting meer hernieuwbare energie. Voor de directe omwonende is diezelfde turbine echter geen abstract klimaatproject, maar een bouwwerk van ongeveer 220 meter hoog dat gedurende tientallen jaren deel zal uitmaken van zijn dagelijkse leefomgeving.
Wie op enkele honderden meters van de geplande turbine woont, kijkt in de eerste plaats naar de invloed op zijn woonomgeving, zijn uitzicht, zijn leefkwaliteit en mogelijk ook de waarde van zijn woning.
Wie de klimaatuitdaging ernstig neemt, ziet in windenergie dan weer een noodzakelijke stap naar een duurzamere energievoorziening.
Beide bekommernissen zijn legitiem. Precies daarom voorziet de wetgever in een uitgebreide vergunningsprocedure waarin zowel de maatschappelijke meerwaarde van een project als de mogelijke gevolgen voor de omgeving zorgvuldig worden afgewogen.
