Praktische tips over eten, drinken, slapen, zonbescherming en veilig omgaan met zomeronweer
Ook de komende dagen beloven uitzonderlijk warm te worden. Temperaturen boven 30 graden zijn niet alleen onaangenaam, ze kunnen ook een ernstig gezondheidsrisico vormen. Vooral ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen, mensen met een chronische aandoening en wie buiten werkt of zware lichamelijke inspanningen levert, lopen een verhoogd risico op uitdroging, oververhitting of zelfs een hitteberoerte. Gelukkig kan iedereen zich met enkele eenvoudige maatregelen goed beschermen tegen de hitte.
Drink voldoende, ook zonder dorst
De belangrijkste regel tijdens warme dagen is eenvoudig: drink regelmatig, ook als je geen dorst hebt. Dorst is immers een laattijdig signaal dat je lichaam al vocht tekortkomt.
Water blijft de beste dorstlesser. Ook bruiswater, ongezoete thee of water met een schijfje citroen, komkommer of munt zijn uitstekende alternatieven. Wie veel zweet, verliest naast vocht ook mineralen, maar die worden doorgaans voldoende aangevuld met een gevarieerde voeding. Sportdranken zijn voor de meeste mensen dan ook overbodig.
Alcohol, energiedranken en sterk gezoete frisdranken zijn minder geschikt omdat ze de vochthuishouding kunnen verstoren. Een eenvoudige controle is de kleur van de urine: lichtgeel wijst meestal op een goede hydratatie, donkergele urine is vaak een teken dat je meer moet drinken.
Kies voor lichte maaltijden
Bij warm weer vraagt het lichaam minder energie voor de spijsvertering. Kies daarom voor lichte maaltijden zoals salades, groenten, fruit, yoghurt, koude soep, vis of gevogelte.
Fruit zoals watermeloen, sinaasappelen en aardbeien, maar ook komkommer en tomaten bevatten veel vocht en helpen mee om gehydrateerd te blijven.
Vermijd grote, vetrijke of sterk gekruide maaltijden. Meerdere kleine porties verspreid over de dag zijn tijdens een hittegolf vaak aangenamer dan één zwaar middagmaal.
Houd jezelf én je woning koel
Ook een goede nachtrust helpt je lichaam om de warmte beter te verdragen. Verlucht de woning vroeg in de ochtend en opnieuw ’s avonds wanneer de buitentemperatuur daalt. Houd overdag ramen, gordijnen en rolluiken aan de zonzijde gesloten om de warmte buiten te houden.
Een lauwe douche voor het slapengaan helpt beter afkoelen dan een ijskoude douche. Kies bovendien voor licht katoenen of linnen beddengoed.
Heb je geen airconditioning? Dan blijft een goed afgesloten woning vaak verrassend koel. Schakel elektrische toestellen uit wanneer je ze niet gebruikt, want ook die geven warmte af. Een ventilator zorgt wel voor een fris gevoel, maar verlaagt de kamertemperatuur niet. Bij extreme hitte blijft voldoende drinken de belangrijkste verkoeling.
Vermijd de middagzon
Plan sport, tuinwerk of andere zware inspanningen zoveel mogelijk vóór 11 uur of na 18 uur. Tussen 11 en 16 uur is de zon op haar krachtigst en is ook de uv-straling het hoogst.
Moet je toch buiten zijn? Zoek regelmatig de schaduw op, draag losse, lichtgekleurde kleding, een hoed of pet en een goede zonnebril.
Zonnecrème: duur is niet altijd beter
Een zonnecrème met beschermingsfactor SPF 30 of hoger is aanbevolen. Voor kinderen, mensen met een lichte huid of wie langdurig buiten verblijft, is SPF 50 de veiligste keuze.
Belangrijker dan de prijs is dat de zonnecrème zowel tegen UVA- als UVB-stralen beschermt. Een huismerk uit de supermarkt of apotheek beschermt vaak even goed als een duur merk.
Breng de zonnecrème een halfuur vóór je naar buiten gaat royaal aan en herhaal dit om de twee uur, zeker na zwemmen of overvloedig zweten.
Vergeet daarbij niet dat zonnecrème geen vrijgeleide is om urenlang in de zon te blijven. Schaduw blijft de beste bescherming.
Denk ook aan kwetsbare mensen
Ouderen voelen dorst minder snel en jonge kinderen kunnen hun lichaamstemperatuur nog onvoldoende regelen. Informeer daarom regelmatig naar alleenwonende buren, familieleden of kennissen. Een eenvoudig bezoekje of telefoontje kan veel betekenen.
Laat kinderen, ouderen of huisdieren nooit achter in een geparkeerde wagen. Zelfs met een raam op een kier kan de temperatuur in enkele minuten levensgevaarlijk hoog oplopen.
Ook mensen die bepaalde geneesmiddelen gebruiken, zoals plasmiddelen of sommige bloeddrukverlagers, zijn gevoeliger voor uitdroging. Stop nooit op eigen initiatief met medicatie, maar overleg bij twijfel met je huisarts of apotheker.
Wanneer wordt hitte gevaarlijk?
Oververhitting kondigt zich meestal aan met duidelijke waarschuwingssignalen. Hoofdpijn, duizeligheid, spierkrampen, misselijkheid, extreme vermoeidheid, verwardheid, een warme en droge huid of flauwvallen wijzen erop dat het lichaam de warmte niet langer voldoende kan verwerken.
Breng de persoon onmiddellijk naar een koele plaats, laat indien mogelijk kleine slokjes water drinken en koel het lichaam af met natte doeken of een lauwe douche. Blijven de klachten aanhouden, raakt iemand bewusteloos of loopt de lichaamstemperatuur op tot boven 40 graden, verwittig dan onmiddellijk de hulpdiensten. Een hitteberoerte is een medisch noodgeval.
Na de hitte volgt vaak een zomeronweer
Een tropische dag eindigt niet zelden met een stevig onweer. De warme lucht stijgt op en botst op koelere luchtlagen, waardoor krachtige onweerswolken ontstaan. Die kunnen hevige regen, hagel, bliksem en rukwinden veroorzaken.
Zoek bij de eerste donderslagen onmiddellijk een veilige schuilplaats op. Vermijd open velden, alleenstaande bomen, water en metalen voorwerpen zoals fietsen of golfclubs.
Sluit ramen en deuren en zet tuinmeubilair, parasols en andere losse voorwerpen vast of haal ze binnen. Wie met de wagen onderweg is, past zijn snelheid aan en houdt voldoende afstand. Hevige regen kan het zicht sterk beperken en aquaplaning veroorzaken.
Een goede vuistregel luidt: als je de donder hoort, ben je dicht genoeg bij het onweer om gevaar te lopen. Wacht minstens dertig minuten na de laatste donderslag voor je opnieuw naar buiten gaat.
Bescherm ook je elektrische toestellen
Een blikseminslag kan via het elektriciteitsnet overspanning veroorzaken en gevoelige elektronische apparatuur beschadigen.
Trek daarom, als een hevig onweer nadert, de stekkers uit van televisies, computers, modems, routers en andere waardevolle elektronica. Een overspanningsbeveiliging biedt extra bescherming, maar kan een rechtstreekse blikseminslag nooit volledig opvangen.
Koelkast en diepvriezer laat je beter aangesloten. Bij een stroomonderbreking houd je de deuren gesloten zodat de koude zo lang mogelijk behouden blijft.
Gebruik tijdens een onweersbui liever geen vaste telefoon met bekabelde aansluiting en stel het opladen van dure elektronische toestellen uit tot het onweer voorbij is. Moderne zonnepanelen beschikken doorgaans over een ingebouwde beveiliging en vereisen geen extra maatregelen.
Feiten en fabels over hitte
Fabel: Je moet pas drinken als je dorst hebt.
Feit: Dorst is een laattijdig alarmsignaal. Drink regelmatig kleine hoeveelheden water.
Fabel: Een ijskoude douche koelt het lichaam het snelst af.
Feit: Een lauwe douche werkt beter. IJskoud water doet de bloedvaten vernauwen waardoor je lichaam de warmte minder goed kwijt kan.
Fabel: Hoe hoger de beschermingsfactor, hoe langer je onbeperkt in de zon kunt blijven.
Feit: Geen enkele zonnecrème beschermt volledig. Opnieuw insmeren en schaduw opzoeken blijven noodzakelijk.
Fabel: Op een bewolkte dag kun je niet verbranden.
Feit: Tot 80 procent van de uv-stralen dringt door het wolkendek.
Fabel: Alcohol lest de dorst.
Feit: Alcohol werkt vochtafdrijvend en verhoogt het risico op uitdroging.
Fabel: Een ventilator is altijd voldoende om af te koelen.
Feit: Een ventilator verplaatst de lucht, maar verlaagt de temperatuur niet.
Fabel: Overdag ramen openzetten houdt de woning fris.
Feit: Sluit overdag ramen, gordijnen en rolluiken. Verlucht pas wanneer het buiten afkoelt.
Fabel: Alleen ouderen lopen gevaar tijdens een hittegolf.
Feit: Ook jonge sporters, festivalgangers, buitenwerkers en gezonde volwassenen kunnen ernstig onwel worden door extreme hitte.
Kleine maatregelen, groot verschil
Een hittegolf hoeft geen gezondheidsproblemen te veroorzaken. Wie voldoende drinkt, licht eet, zich beschermt tegen de zon, zijn woning koel houdt en aandacht heeft voor kwetsbare mensen, verkleint de risico’s aanzienlijk.
En wanneer een tropische dag wordt afgesloten met een stevig zomeronweer, is ook een beetje extra voorzichtigheid aangewezen.
Gezond verstand, een glas water op tijd en wat aandacht voor elkaar maken tijdens een hittegolf vaak het grootste verschil.
