Na intense werkzaamheden zijn de restauratiewerken aan de Sint-Bernarduskerk in Heikruis succesvol afgerond. Daarmee komt een einde aan een dossier dat jarenlang op de agenda stond van de kerkfabriek, het gemeentebestuur en vele inwoners van Heikruis. De kerk, die sinds 1938 het dorpsbeeld bepaalt vanop het hoogste punt van Pepingen, staat vandaag opnieuw veilig, duurzaam en in volle glorie in het hart van de gemeenschap.
De restauratie werd opgestart nadat in 2018 ernstige schade aan de natuurstenen buitenbekleding van de toren werd vastgesteld. Loskomende stenen maakten veiligheidsmaatregelen noodzakelijk. Een deel van het kerkplein moest worden beveiligd en de toren werd voorzien van een beschermnet om voorbijgangers, bezoekers van de parochiezaal en de nabijgelegen schoolomgeving te beschermen.
Wat volgde was een jarenlange voorbereiding waarbij de kerkfabriek van Heikruis, het lokaal bestuur van Pepingen, het bisdom en de Vlaamse overheid samenwerkten aan een technisch en financieel haalbaar restauratiedossier. De werkzaamheden gingen uiteindelijk van start in juni 2024 en werden nu afgerond.
Grondige restauratie van toren en kerk
De werken beperkten zich niet tot enkele herstellingen maar omvatten een bijna volledige renovatie van de torenconstructie en belangrijke delen van het kerkgebouw. Het volledige metselwerk werd nagezien, beschadigde natuursteen werd vervangen en het voegwerk werd hersteld. Daarnaast kreeg de toren een behandeling tegen opstijgend vocht en werden alle metalen verankeringen gecontroleerd, hersteld of vernieuwd.
Ook de volledige dakconstructie werd aangepakt. Het binnen- en buitenschrijnwerk werd vernieuwd, net als de dakkapel, de galmborden, de kroonlijsten en de eiken dakoversteek. De toren kreeg bovendien een volledig nieuwe dakbedekking in natuurleien, nieuwe veiligheidsvoorzieningen en een vernieuwde duivenwering. Als symbolische afsluiter werd ook de kerkhaan boven op de toren gerestaureerd en opnieuw geplaatst.
Belangrijk is dat uit het technisch onderzoek bleek dat de dragende betonnen basisconstructie van de toren nog steeds in goede staat verkeerde. De stabiliteit van de toren is tijdens het volledige dossier nooit in gevaar geweest. De problemen situeerden zich voornamelijk in de buitenbekleding en de verouderde afwerking van het monument.
Resultaat van samenwerking
De restauratie kwam tot stand dankzij een nauwe samenwerking tussen de kerkfabriek met haar voorzitter René De Prins, architecte Veerle Nys, aannemer Van Loy & Cie, de gemeente Pepingen en de Vlaamse overheid. Zowel meerderheid als oppositie benadrukken het belang van die gezamenlijke inspanning en spreken hun waardering uit voor de vele betrokkenen die jarenlang aan het dossier hebben gewerkt.
Bijzonder was ook de inspanning van de kerkfabriek zelf. Om haar aandeel in de restauratie mogelijk te maken, werd destijds beslist om twee bouwgronden te verkopen. Daarmee leverde de kerkfabriek een belangrijke bijdrage aan de financiering van het project.
Investering in veiligheid én erfgoed
Voor alle betrokken partijen stond veiligheid centraal. De restauratie moest in de eerste plaats een duurzame oplossing bieden voor de risico’s die ontstonden door de loskomende stenen. Tegelijk werd gekozen voor een grondige aanpak die het gebouw opnieuw voor vele jaren moet vrijwaren van ernstige schade.
Maar het project gaat verder dan alleen veiligheid. De Sint-Bernarduskerk geldt als een van de meest herkenbare gebouwen van Heikruis en vormt samen met het voormalige Ursulinenklooster, vandaag woonzorgcentrum Mater Dei, een belangrijk herkenningspunt in het landschap van het Pajottenland. Het gebouw maakt integraal deel uit van het lokale erfgoed en van de identiteit van het dorp.
Aan de restauratie hing een aanzienlijk prijskaartje. De totale kost bedraagt 918.185 euro. Daarvan werd 251.960 euro gesubsidieerd door de Vlaamse overheid, 312.392 euro werd gedragen door de kerkfabriek Heikruis en 353.833 euro door de gemeente Pepingen, gefinancierd door zowel de vorige als de huidige bestuursploeg.
Schepen van Financiën en Kerken Suzanne De Cort: “Deze restauratie is veel meer dan een investering in een gebouw. De Sint-Bernarduskerk is een herkenningspunt voor Heikruis, een plaats van ontmoeting, bezinning en verbondenheid. Ondanks de financiële uitdagingen hebben we als gemeente bewust gekozen om mee te investeren in dit waardevolle erfgoed. Erfgoed bewaren is geen luxe, maar een verantwoordelijkheid tegenover toekomstige generaties. Tegelijk is deze restauratie geen eindpunt. Ze vormt een belangrijke stap in het openhouden van de toekomstmogelijkheden voor onze kerken, zodat ze ook morgen betekenisvolle plaatsen van ontmoeting en gemeenschapsvorming kunnen blijven.”
De voorbije jaren werden ook andere belangrijke erfgoedprojecten gerealiseerd, waaronder de restauratie van de Abdijkerk van Bellingen, het grafmonument d’Herbais en verschillende historische graven en kerkhofmuren. De restauratie van de Sint-Bernarduskerk sluit dan ook aan bij een bredere ambitie om het waardevol erfgoed van Pepingen duurzaam te bewaren en op te waarderen.
Feestelijk moment voor het dorp
De feestelijke afronding van de restauratie valt samen met de start van de Dorpsfeesten van Heikruis. Dat maakt van de heropende Sint-Bernarduskerk niet alleen een gerestaureerd monument, maar ook opnieuw een levendige ontmoetingsplaats voor inwoners, verenigingen en bezoekers.
Met het verdwijnen van het beschermnet en het opnieuw zichtbaar worden van de gerestaureerde toren sluit Heikruis een hoofdstuk af dat meer dan zeven jaar geleden begon. Wat ooit startte als een dringende veiligheidskwestie, mondt vandaag uit in een geslaagd restauratieproject dat een belangrijk stuk erfgoed veiligstelt voor toekomstige generaties.
De avond werd muzikaal afgesloten door kunstenaar en componist Jan Vankeerberghen, die samen met zijn instrumentaal ensemble eigen minimalistische composities bracht. Vankeerberghen, afkomstig uit Lembeek en opgegroeid in Halle, bouwde de voorbije jaren een veelzijdig artistiek parcours uit als componist, schilder, auteur en performer. Zijn sfeervolle instrumentale muziek vormde een passend slotakkoord voor een avond die in het teken stond van erfgoed en toekomst.
