Op uitnodiging van de Heemkundige Kring Gooik kwam historicus en biograaf Pieter Jan Verstraete naar de dorpsschool van Kester om zijn recente tweedelige biografie Staf De Clercq. Biografie toe te lichten. Tijdens een boeiend gesprek met voorzitter Jean-Paul De Loecker belichtte de auteur het leven en de politieke loopbaan van Staf De Clercq (16/09/1884 – 22/10/1942), een sleutelfiguur in de Vlaamse beweging die ook vandaag nog een controversiële plaats inneemt zowel in de regionale als in de nationale geschiedenis.
De indrukwekkende biografie telt meer dan 1500 pagina’s en is het resultaat van meer dan dertig jaar opzoekingswerk en bijna drie jaar intensief schrijfwerk. Ze wordt beschouwd als de meest uitgebreide studie die ooit over Staf De Clercq werd geschreven. De auteur geeft de tijd en de geest van zijn onderwerp weer zonder een oordeel te vellen.
Historicus en biograaf
Pieter Jan Verstraete (°1956), jarenlang stadsbibliothecaris van Kortrijk, publiceerde al meer dan zestig boeken over de Vlaamse beweging en de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Zijn nieuw werk vormt het sluitstuk van een reeks biografieën over markante tijdgenoten uit de Vlaamse beweging zoals priester Odiel Spruytte, Reimond Tollenaere, Hendrik Jozef Elias en Leo Vindevogel.
Van taalgrensactivist tot Vlaams-nationalistisch leider
In zijn biografie volgt Verstraete het leven van Staf De Clercq vanaf zijn jeugd in het Pajottenland. De Clercq groeide op in een gezin van een onderwijzer en werd zelf ook onderwijzer, onder meer in Heikruis. Al vroeg engageerde hij zich in de Vlaamse beweging en werd hij een van de drijvende krachten achter het actiecomité ‘Taalgrens Wakker’, dat zich inzette voor de vernederlandsing van het onderwijs en de verdediging van het Nederlands in de taalgrensstreek.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd De Clercq gemobiliseerd als brancardier en engageerde hij zich als Vlaamsgezinde activist aan het front. Hij werkte mee aan het frontblaadje De Payot der Taalgrens, dat onder Vlaamse soldaten werd verspreid. De ervaringen aan het front droegen bij tot zijn radicalisering binnen de Vlaamse beweging.
Na die oorlog werd De Clercq verkozen tot volksvertegenwoordiger voor de Frontpartij. Op lokaal vlak speelde hij ook een rol in de gemeentepolitiek van Kester, waar zijn Vlaams-nationalistische lijst bij de gemeenteraadsverkiezingen de meerderheid behaalde. Alhoewel voorbestemd als burgemeester is hij dat nooit geworden om reden van zijn pertinente Vlaamse houding tijdens het voorbereidend gesprek met de arrondissementscommissaris.
Oprichting van het VNV
Een sleutelmoment in zijn politieke carrière was de oprichting van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) in 1933, volgens de auteur zijn belangrijkste historische verwezenlijking. Met die partij wilde De Clercq verschillende Vlaams-nationalistische stromingen onder één koepel brengen. Bij de verkiezingen van 1936 kende het VNV een belangrijke verkiezingsoverwinning en verdubbelde het zijn aantal zetels in het parlement.
De biografie beschrijft ook de moeilijke en subtiele politieke keuzes waarmee De Clercq en het VNV geconfronteerd werden in de jaren die volgden en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Clercq probeerde via samenwerking met de Duitse bezetter politieke invloed te verwerven, maar de verwachtingen van het VNV werden uiteindelijk nooit volledig ingelost.
Landdagen op de Kesterheide
Een bijzonder hoofdstuk in het boek gaat over de Vlaams-nationale landdagen op de Kesterheide. Die bijeenkomsten groeiden uit tot belangrijke manifestaties voor de Vlaamse zaak en hadden een grote symbolische betekenis voor het Vlaams-nationalisme in het Pajottenland en daarbuiten.
Een complexe historische figuur
Pieter Jan Verstraete schetst Staf De Clercq als een man met charisma en een sterke redenaarsgave, die gemakkelijk een publiek kon enthousiasmeren. Tegelijk toont de biografie ook zijn ambities, zijn drang naar leiderschap en de interne spanningen binnen de beweging die hij leidde.
Door het uitgebreid archiefonderzoek en de vele bronnen heeft de biografie het karakter van een historisch document. Ze plaatst het leven van Staf De Clercq in de bredere context van het politieke en maatschappelijke klimaat van het interbellum en de Tweede Wereldoorlog en draagt zo bij tot een beter begrip van deze complexe periode in de Vlaamse geschiedenis.
Monumentaal naslagwerk
Titel: Staf De Clercq. Biografie
Auteur: Pieter Jan Verstraete – pieterjan.verstraete@skynet.be
Uitgever: Pieter Jan Verstraete, Kortrijk
Jaar van uitgave: 2025
Omvang: ca. 1480 pagina’s, in twee boekdelen, met illustraties
Uitvoering: hardcover
ISBN / EAN: 978-90-7949-713-3
Prijs: +/- €70 + verzendingskosten
