Een gesprek dat het verschil kan maken
In een tijd waarin burgers hun gemeentebestuur bereiken via e-mail, sociale media en digitale meldpunten, blijft één vorm van contact bijzonder waardevol: het persoonlijke spreekuur van de burgemeester. Wat op het eerste gezicht traditioneel lijkt, blijkt in de praktijk een krachtig instrument van lokale democratie.
In Pajottegem organiseert burgemeester Kris Poelaert nog regelmatig zitavonden waarop inwoners rechtstreeks met hem in gesprek kunnen gaan. Het gaat daarbij vaak om burgers voor wie digitale dienstverlening geen evidentie is of die nood hebben aan persoonlijk contact en begeleiding, maar ook om inwoners met complexe of gevoelige dossiers die baat hebben bij een rechtstreeks gesprek.
Die momenten zijn bewust laagdrempelig: burgers kunnen er vragen stellen, bezorgdheden uiten of ideeën aanbrengen zonder complexe administratieve omweg. Het principe is eenvoudig, maar de impact groot: beleid begint bij luisteren.
Waarom spreekuren nog altijd relevant zijn
Hoewel digitale communicatie snel en efficiënt is, vervangt ze niet altijd het menselijke gesprek. Zeker bij complexe dossiers, gevoelige thema’s of persoonlijke situaties kan een face-to-face onderhoud veel verduidelijken.
Voor burgers bieden spreekuren duidelijke voordelen. Het is een laagdrempelige toegang tot de hoogste lokale mandataris, het schept ruimte voor nuance en persoonlijke toelichting, het biedt snelle verduidelijking van vragen of misverstanden en het creëert een gevoel van betrokkenheid en erkenning
Ook voor de burgemeester zelf zijn deze contactmomenten waardevol: hij ontvangt ongefilterde signalen uit de samenleving, het kan aanleiding geven tot een vroegtijdige detectie van problemen, het schept meer voeling met wat leeft in buurten en verenigingen en het is een versterking van vertrouwen tussen burger en bestuur.
In tijden waarin politiek soms als afstandelijk wordt ervaren, tonen zulke spreekmomenten dat lokaal bestuur nog steeds nabij en aanspreekbaar kan zijn.
Hoe doen de buurgemeenten het?
De invulling van spreekuren verschilt per gemeente in het Pajottenland.
In Roosdaal houdt burgemeester Wim Goossens een wekelijks spreekuur op dinsdagavond van 18.15 tot 19.30 uur in het gemeentehuis. Daarnaast kunnen inwoners ook op afspraak contact opnemen via telefoon of e-mail. Roosdaal kiest dus duidelijk voor een vast en structureel contactmoment.
In Bever, onder leiding van burgemeester Kristof Cattie, worden geen expliciet aangekondigde vaste zitdagen of wekelijkse spreekuren vermeld op de gemeentelijke communicatiekanalen. Contact verloopt er hoofdzakelijk op afspraak of via de reguliere diensten van het gemeentehuis.
Ook in Pepingen, waar burgemeester Peter Van Cutsem aan het roer staat, is geen publiek aangekondigde vaste zitdag terug te vinden. Burgers kunnen er terecht op afspraak of via de gebruikelijke administratieve contactkanalen.
In Lennik, met burgemeester Irina De Knop, gebeurt het contact met de burgemeester eveneens voornamelijk op afspraak, zonder structureel gecommuniceerde open zitavond.
De verschillen tonen aan dat het organiseren van vaste spreekuren geen vanzelfsprekendheid is, maar een beleidskeuze van elk lokaal bestuur.
Een dienstbetoon onder druk?
Tijdens de coronapandemie werden zitdagen tijdelijk stopgezet. Nadien keerden ze in veel gemeenten niet volledig terug, omdat digitale dienstverlening ingeburgerd raakte en werken op afspraak efficiënter bleek. Veel gemeenten werken vandaag uitsluitend op afspraak. Dat vermindert wachttijden en spreidt de werkdruk, maar kan voor sommige inwoners aanvoelen als een afschaffing van de klassieke zitdagen.
Toch blijft het persoonlijke spreekuur een uniek democratisch instrument. Het biedt burgers de zekerheid dat er een moment is waarop zij zonder filter of tussenpersoon hun burgemeester rechtstreeks kunnen aanspreken.
In gemeenten zoals Pajottegem en Roosdaal blijft die traditie zichtbaar aanwezig. Elders wordt ze anders ingevuld of minder expliciet gecommuniceerd. Maar overal zou hetzelfde uitgangspunt moeten blijven gelden: democratie begint lokaal en vaak gewoon met een gesprek aan tafel in het gemeentehuis.
Overzicht zitavonden burgemeester Pajottegem
(Kris Poelaert – telkens van 18.30 tot 19.30 uur, met of zonder afspraak – Behalve tijdens de schoolvakanties)
1e maandag: Administratief Huis Galmaarden – Marktplein 17
2e maandag: Gemeenteloket Gooik – Koekoekstraat 2
3e maandag: Gemeenteloket Herne – Centrum 17
