Wist je dat je vandaag in het Pajottenland regelmatig rijdt over tracés die al in de Romeinse tijd werden uitgetekend? Op donderdag 27 februari komt historicus en onderzoeker Ronald Van Ham in Gooik/Kester toelichten hoe het Romeinse kadaster in onze streek kan worden gereconstrueerd aan de hand van oud en nieuw kaartmateriaal.
Ronald Van Ham is een onafhankelijk onderzoeker die zich al jaren verdiept in Romeinse landmeetkunde, oude infrastructuur en de lokalisatie van historische sites in onze regio. Hij combineert klassieke bronnenstudie – onder meer teksten van Julius Caesar – met moderne cartografie, luchtfoto’s en digitale hoogtemodellen. Zijn onderzoek focust op het zichtbaar maken van oude structuren die vandaag nog in het landschap verscholen liggen: perceelsgrenzen, veldwegen en kadastrale lijnen die teruggaan tot de Romeinse tijd of zelfs ouder.
Tijdens de lezing legt Van Ham uit hoe het Romeinse kadaster – het systeem waarmee de Romeinen land indeelden en registreerden – ook in Gooik en omstreken sporen heeft nagelaten. Hij toont hoe je in het huidige wegennet nog steeds rechte lijnen en vaste hoeken kan herkennen die typisch zijn voor Romeinse landmeting (centuriatie). Sommige wegen blijken duidelijk Romeins, andere volgen mogelijk nog oudere, pre-Romeinse tracés.
Bijzondere aandacht gaat naar het strategische belang van Romeinse knooppunten of castra (legerkampen). Een castrum was veel meer dan een tijdelijke legerplaats. Het vormde een georganiseerd militair én logistiek centrum, meestal aangelegd volgens een strak rechthoekig grondplan met twee hoofdassen (de cardo en decumanus). Zulke kampen lagen vaak op strategische kruispunten van wegen, bij rivierovergangen of op hoogtes met goed zicht op de omgeving. Ze fungeerden als draaischijf voor troepenbewegingen, bevoorrading en communicatie. In veel gevallen groeiden latere dorpen en steden uit rond deze militaire knooppunten.
Vanuit die infrastructuur gaat Van Ham op zoek naar de exacte locatie van het winterkamp van Cicero, zoals vermeld in De Bello Gallico van Julius Caesar.
De Bello Gallico
In dit werk beschrijft Caesar hoe zijn officier Quintus Tullius Cicero tijdens de Gallische Oorlogen een winterkamp betrok in het gebied van de Nerviërs en daar belegerd werd. De precieze ligging van dat kamp is al eeuwen onderwerp van debat. Door oude wegenstructuren en strategische knooppunten in het landschap te analyseren, probeert Van Ham een nieuwe, onderbouwde hypothese te formuleren — mogelijk met raakpunten in onze regio.
Deze lezing biedt niet alleen een blik op het verre verleden, maar ook op het landschap van vandaag. Ze toont hoe geschiedenis letterlijk onder onze voeten ligt en hoe moderne technieken helpen om eeuwenoude puzzels opnieuw te leggen.
De Heemkundige Kring Gooik organiseert deze voordracht in de Dorpsschool in Kester (Bruneaustraat 61, Gooik). De lezing start om 20u.
Iedereen met interesse in lokale geschiedenis, archeologie of het Pajottenland is van harte welkom.
reservaties@heemkunde-gooik.be – Heemkundige Kring van Gooik
