Minister Ben Weyts (N-VA) – bevoegd voor Dierenwelzijn – wil vermijden dat het Vlaamse landschap wordt volgebouwd met betonnen schuilhokken. De Vlaamse Codex Dierenwelzijn bepaalt dat vanaf 2029 wordt alle weidedieren tegen dan beschut moeten zijn tegen extreem weer. In plaats van stenen constructies zet Vlaanderen, samen met de Regionale Landschappen, in op een ambitieus bomenoffensief.
“Dierenwelzijn is geen bijzaak. Beschutting tegen hitte, slagregen of gure wind is een basisbehoefte,” zegt de minister. “Maar we gaan onze open ruimte niet vol beton gieten. Met streekeigen bomen bieden we een oplossing die goed is voor de dieren, de boeren én het landschap.”
Van verplichting naar kans
Vanaf 2029 moeten runderen, paarden en andere weidedieren effectief beschut kunnen schuilen bij extreme weersomstandigheden. Door de toenemende hittegolven en intensere regenbuien wordt dat geen overbodige luxe. Volgens Weyts biedt de regelgeving ook kansen. “We combineren dierenwelzijn met klimaatrobuuste landbouw. Bomen zorgen voor natuurlijke schaduw, verlagen de gevoelstemperatuur in de weide en dragen bij aan waterinfiltratie en bodemkwaliteit. Dat is een win-win.”
Het bomenoffensief loopt tot december 2027. Actieve landbouwers krijgen streekeigen plantgoed én begeleiding bij de aanplanting.
De Regionale Landschappen spelen daarbij een sleutelrol. Zij staan in voor het landschappelijk advies, de selectie van streekeigen soorten en de praktische begeleiding op het terrein. Hun expertise zorgt ervoor dat de aanplantingen niet alleen functioneel zijn voor de dieren, maar ook bijdragen aan de versterking van het typische Vlaamse cultuurlandschap.
“Een boom plant je niet zomaar,” aldus Weyts. “Je moet nadenken over windrichting, schaduwval, wortelontwikkeling en landschappelijke inpassing. Daarom investeren we ook in begeleiding.”
De Regionale Landschappen bekijken per bedrijf welke soorten het best passen bij de bodem, de waterhuishouding en het open ruimtekarakter van de streek. Ze adviseren ook over plantafstanden, onderhoud, combinatie met houtkanten of hagen en eventuele integratie in bredere agroforestry-systemen. Zo wordt vermeden dat aanplantingen ad hoc gebeuren en hun effect missen.Daarnaast zorgen zij voor administratieve ontzorging: landbouwers krijgen ondersteuning bij praktische vragen rond uitvoering en lange termijnbeheer.
Bioboerderij Dubbeldoel: landbouw met een dubbele missie
Het bomenoffensief werd op donderdag 5 februari 2026 tastbaar op Bioboerderij Dubbeldoel in Gooik /Pajottegem. Landbouwers Hilde Nechelput en Seppe Holemans plantten er nieuwe schaduwbomen aan in hun weilanden voor hun Belgische witblauw- en Jerseykoeien.
De naam Dubbeldoel verwijst naar de dubbele missie van het bedrijf: voedsel produceren én tegelijk zorg dragen voor natuur en landschap. De bioboerderij combineert vlees- en melkproductie met een sterke ecologische visie. Biodiversiteit, bodemgezondheid en korte keten staan centraal.
“Wij geloven dat landbouw en natuur elkaar kunnen versterken. Schaduwbomen passen perfect binnen onze visie. Ze zorgen voor comfort voor onze dieren, maar ook voor meer leven in en rond onze percelen. Tijdens warme zomers zie je hoe koeien actief schaduw opzoeken. Met deze aanplantingen maken we hen minder afhankelijk van tijdelijke oplossingen. Dit is een investering op lange termijn, aldus boer Seppe.
De keuze voor streekeigen soorten zorgt ervoor dat de nieuwe bomen aansluiten bij het Pajotse landschap. Bovendien worden ze strategisch ingeplant, zodat ze voldoende schaduw bieden zonder de bedrijfsvoering te hinderen — een aanpak die in overleg met het Regionaal Landschap werd uitgewerkt.
Naast Ben Weyts en de uitbaters van Bioboerderij Dubbeldoel waren bij de voorstelling ook verschillende regionale en lokale vertegenwoordigers aanwezig. Voor het Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei was Brent Roobaert aanwezig als voorzitter. Hij lichtte toe hoe het Regionaal Landschap landbouwers praktisch begeleidt bij de keuze van streekeigen soorten en de landschappelijke inpassing van de aanplantingen.
Vanuit het lokaal bestuur waren ook Kris Poelaert, burgemeester van Pajottegem, en Samuel Billens, schepen, aanwezig. Zij benadrukten het belang van een evenwicht tussen dierenwelzijn, landbouw en het behoud van het open Pajotse landschap.
Daarnaast was er ook Alwin Loeckx als coördinator van het Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei. Hij nam deel vanuit zijn betrokkenheid bij natuur- en landschapsbeleid.
Dierenwelzijn in een veranderend klimaat
De klimaatverandering maakt het thema urgenter. Hittegolven zorgen niet alleen voor stress bij dieren, maar kunnen ook productieverlies en gezondheidsproblemen veroorzaken. “Wie vandaag investeert in natuurlijke beschutting, investeert in toekomstbestendige landbouw,” zegt Weyts. “We willen landbouwers ondersteunen, niet sanctioneren. Daarom geven we hen tijd tot 2029 én de middelen om het goed aan te pakken.”
Met het bomenoffensief wordt dierenwelzijn geïntegreerd in een bredere landschapsvisie. Minder beton in open ruimte, meer groenstructuur in landbouwgebied – een aanpak die volgens Vlaanderen zowel ecologisch als maatschappelijk draagvlak creëert.
Sommige landen hebben wél vereisten rond bescherming tegen zwaar weer, maar zonder dezelfde concrete invulling. Vlaanderen loopt vooruit als het gaat om concrete, wettelijke verplichtingen rond bescherming tegen extreem weer voor alle soorten weidedieren én een actieve stimulans naar groene oplossingen.
