De 644ste editie van de Pauwelviering zit er zo goed als op en opnieuw heeft Galmaarden bewezen waarom dit eeuwenoude feest tot het kloppend hart van het lokale erfgoed behoort. Jaar na jaar wint de viering aan uitstraling en aantrekkingskracht. Ook in 2026 bracht het feest een indrukwekkende menigte op de been, van trouwe dorpsbewoners tot nieuwsgierige bezoekers van ver buiten de regio.
Wat ooit begon als een diepgewortelde traditie in het gehucht Sint-Paulus, is vandaag uitgegroeid tot een evenement waar ook het bredere Pajottegem met recht en reden trots op mag zijn.
Een authentiek volksfeest dat mensen verbindt
De hoogdag van de Pauwelviering, die traditiegetrouw plaatsvindt op de feestdag van de ‘Bekering van Sint-Paulus’ op 25 januari – of op de zondag die erop volgt –, groeide ook dit jaar uit tot een sterk staaltje organisatie, hechte samenwerking en gedragen betrokkenheid. Een goed geoliede grote Pauwelbende, vergezeld door een enthousiaste kinderbende, gaf kleur en karakter aan het feest. Hun inzet werd gedragen door de onmisbare steun van het lokaal bestuur van Pajottegem, de Sint-Paulusgilde, de erGoed-cel, de hoevebewoners en vele vrijwilligers achter de schermen.
De erkenning als Vlaams immaterieel cultureel erfgoed – toegekend in 2016 – onderstreept het belang van deze traditie. Maar wie de viering van dichtbij meemaakt, voelt dat deze erkenning meer is dan een officiële titel: het is een levende realiteit, gevoed door generaties engagement en liefde voor het erfgoed.
Van rogge tot Pauwelbroodje: traditie in voorbereiding
De Pauwelviering begint niet op de feestdag zelf. Reeds in december worden de grote en kleine Pauwel aangesteld – twee figuren die elk op hun manier een cruciale rol spelen in het verloop van het gebeuren.
Begin januari vormt het malen van de rogge in de historische Heetveldemolen een volgende symbolische mijlpaal. Het versgemalen meel wordt verwerkt tot de befaamde Pauwelbroodjes: kleine, ronde broodjes die met zorg worden gerold en gebakken. Die ‘broodjes’ hebben een symbolische waarde. Het wordt niet gewoon uitgedeeld, maar ‘gezaaid’ door de Pauwel. Dat zaaien verwijst naar landbouw, hoop op een goede oogst en een voorspoedig jaar. Wie een broodje vangt, vangt dus symbolisch geluk.
Pauwel Jonas en Kinderpauwel Ian beleven hun hoogdag
De 2029-editie werd een onvergetelijke dag voor Pauwel Jonas Marcoux en Kinderpauwel Ian Depelseneer en hun bendeleden. Onder een frisse maar zonnige winterhemel genoten honderden sympathisanten en genodigden van een dag folklore, muziek en symboliek.
De Pauwel, een dorpsgenoot die deze rol slechts één keer in zijn leven mag vervullen, is zonder twijfel de centrale figuur van het feest. Gisteren, daags voor het grote gebeuren trok hij te paard, samen met zijn bende in traditionele klederdracht, door het gehucht en de omliggende dorpen om iedereen persoonlijk uit te nodigen. Het moment waarop hij de zondag van het feest in vol ornaat op zijn wit paard verschijnt op de Pauwelhoeve blijft een kippenvelmoment voor velen.
Een dag vol symboliek en grandeur
De zondagmorgen start om 9 uur met een plechtige misviering in de Sint-Pauluskapel, voorgegaan door pastoor Kris Meskens. Tijdens de viering worden de pauwelbroodjes gezegend en krijgt de hoogdag van de Pauwelviering een ingetogen en betekenisvolle aanvang.
Na de middag volgt dan de apotheose met de stoet als eerste blikvanger
De Pauwelstoet, die vertrok van op de grens van het gehucht richting de beschermde Pauwelhoeve, was opnieuw een kleurrijk schouwspel.
1. De Belleman Geraardsbergen
Kondigt traditioneel de stoet en het feest aan.
2. De Zes Boerkes
Verwijzen naar de agrarische wortels van de streek en dragen de vlaggen van de gemeenschap.
3. Kinderen met Pauwelattributen
Symboliseren de toekomst van de traditie met pauwelbroodjes en korenaren.
4. De jachthoorngezellen van het Meerdaelwoud (Oud-Heverlee)
Zorgen met hun hoornklanken voor een plechtige, historische sfeer.
5. Walter, heer van Edingen
Herinnert aan de historische verbondenheid van de regio.
6. De Molenaars
Brengen hulde aan het ambacht van het malen, basis van de pauwelbroodjes.
7. Vredom (Vendelwaaiers)
Geven de stoet een ceremonieel en feestelijk karakter.
8. Bord ‘Vlaams immaterieel cultureel erfgoed’
Benadrukt de officiële erkenning van de Pauwelviering.
9. Trommel en fluit
Verzorgen de traditionele muzikale begeleiding.
10. Gemeentebestuur, oud-Pauwels en genodigden
Staan symbool voor continuïteit en bestuurlijke steun.
11. Kinderpauwelbende
Toont hoe de traditie wordt doorgegeven aan de jeugd.
12. ’t Paleken en de Pauwelgilde
Waken over het goede verloop en de traditie van het feest.
13. Streetband ‘Uit de Klakke’
Brengt extra muzikaal enthousiasme in de stoet.
14. Apostelinnen
De ‘liefjes’ van de Pauwelbendeleden, die mee kleur geven aan het geheel.
15. De Grote Pauwelbende
De kern van de viering rond de Pauwel zelf.
16. Ruiters
Versterken het historische en ceremoniële karakter.
17. Politie te paard
Zorgt voor veiligheid en ondersteunt het ordelijk verloop van de stoet.
Bijzonder in 2029 was de aanwezigheid van een delegatie van de cavalerie van de federale politie, op vraag van de lokale politie Pajottenland. Hun deelname had niet alleen een praktisch doel – toezicht houden vanuit een verhoogd perspectief – maar gaf ook een symbolische knipoog aan de slagzin ‘meer blauw op straat’.
De Pauwel reed op een wit rijpaard, terwijl zijn zestien bendeleden Belgische trekpaarden van stal De Brabander uit Evergem bereden. Het indrukwekkende schouwspel oogstte bewondering van jong en oud.
De Pauwelhoeve als kloppend hart van de viering
Op de Pauwelhoeve werden de ‘Pauwels’ met hun bende evenals de genodigden verwelkomd door eigenaar Jan Coeck en dochter Ludwina. Binnen in de hoeve vond de ondertekening van het gulden boek plaats, waarna de Pauwels in hun zaaikleed op opgetooide paarden drie keer rond de binnenkoer paradeerden om ook hier al broodjes en snoepjes uit te delen. Een bijzonder moment is telkens de bloembestrooiing door de eigenaars van de hoeve en die symbool staat voor vruchtbaarheid.
De plechtigheden op de hoeve omvatten ook een aantal toespraken van onder meer burgemeester/volksvertegenwoordiger Kris Poelaert en ook minister Ben Weyts, die stuk voor stuk hulde brachten aan dit waardevolle stukje erfgoed. Er klonk een welgemeend bravo om de traditie levend te houden, en oprechte dank aan de vele mensen – voor én achter de schermen – die zich jaar na jaar inzetten om dit alles mogelijk te maken.
Daarnaast werd er tijd en ruimte voorzien voor de benoeming van een opmerkelijke ‘ere-Pauwel’. Die eer viel te beurt aan de bijzonder enthousiaste Kris Pieck. Kris woont in de Oude Pastorij in Tollembeek, een woongroep van de sociale organisatie Zonnelied vzw. Deze voorziening richt zich op volwassenen met een beperking die er samen wonen en ondersteund worden in hun dagelijks leven en activiteiten.
Om de talrijke toeschouwers op de hoogte te houden van wat er zich zowel voor als achter de schermen afspeelde tijdens de verschillende plechtigheden, deden de organisatoren een beroep op Robrecht Geeroms.
Broodjes zaaien en legendes eren
Bij de Sint-Pauluskapel volgde de viering het traditioneel draaiboek met het zingen van het Pauwellied, het voorlezen van de Pauwelkonde en het zaaien van de broodjes. Vooraf hield de Pauwel nog halt bij ‘den Borre’ om zijn paard te drenken, volgens de legende dezelfde plek als waar de heilige Paulus in 1382 zijn paard liet drinken.
In de zaaikleden van zowel de grote als de kleine Pauwel zaten opnieuw gouden, zilveren en bronzen hebbedingetjes verwerkt. Wie zo’n exemplaar wist te bemachtigen, viel in de prijzen – tot grote vreugde van het publiek.
Een traditie die blijft groeien
De viering wordt traditioneel afgesloten met een feest voor bendeleden en sympathisanten, gevolgd door de ‘Dag van de Rekeninge’ een week later.
Wat vooral opvalt, is hoe de Pauwelviering blijft evolueren zonder haar ziel te verliezen. Dankzij de blijvende inzet van de Sint-Paulusgilde, erGoed Galmaarden, het gemeentebestuur en talrijke vrijwilligers wordt jaarlijks gesleuteld aan het scenario en worden nieuwe initiatieven genomen om de viering relevant te houden voor jong en oud.
De 644ste editie bevestigt het nog maar eens: de Pauwelviering is geen statisch folkloristisch reliek, maar een dynamisch, gedragen en springlevend erfgoedfeest.
Galmaarden en bij uitbreiding Pajottegem mogen terecht fier zijn op een traditie die mensen samenbrengt, generaties verbindt en jaar na jaar aan uitstraling wint. De Pauwel van 2029 heeft dat met verve bewezen.
Onder de gelukkigen: Senne Letouche (Galmaarden). Hij grabbelde het zilveren broodje
Samenstelling grote Pauwelbende 2026 – Pauwel: Jonas Marcoux, Zakdrager: Siebe Deherder, Commandant: Jorrit De Borre, Vaandeldrager: Sven Defrère, Koezen: Jory Van Eeckhoudt.
Apostels: Jirne Deherder, Bradley Janssens, Lennert De Smedt, Anthony Ravyts, Thibault Berchmans, Bram Dekegel, Keano Van Holder, Yorick Dammekens, Colin Marchand, Seppe Persoons, Noah Moeremans en Jonas Dehenau
Samenstelling Kinderpauwelbende 2026 – Kinderpauwel Ian Depelseneer, Zakdrager: Bent Van Den Dooren, Vaandeldrager: Lucas Geers, Koezen: Alix Depelseneer.
Apostels: Mauro Rooselaers, Liam Neukermans, Tomas Bryselbout, Aayron Thienpont, Arend Thienpont en Leroy Thienpont
