Tijdens de wintermaanden staan de gemeentelijke diensten van Pajottegem in verhoogde staat van paraatheid. Vorst, sneeuwval en ijzel kunnen een grote impact hebben op de verkeersveiligheid, de bereikbaarheid en het dagelijkse leven van inwoners. Om die risico’s zo veel mogelijk te beperken, neemt het lokaal bestuur een reeks preventieve en corrigerende maatregelen, met een duidelijke focus op veiligheid en continuïteit van de dienstverlening.
Bij uitzondering wordt in het Pajottenland vooral de winter van december 2010 herinnerd als een periode met uitzonderlijke winterprikken. Hevige sneeuwval en langdurige vorst zorgden toen voor ernstige hinder en plaatsten de gemeentelijke diensten voor grote uitdagingen, onder meer door een tekort aan strooizout. Buiten die winter zijn de voorbije jaren geen uitzonderlijke winterse omstandigheden met grote hinder geregistreerd in Pajottegem, al blijft de winterdienst steeds waakzaam voor mogelijke vorst, sneeuw of ijzel.
Voor de komende dagen wordt voorlopig rustig winterweer verwacht, met temperaturen rond of net boven het vriespunt. Er is wel kans op afwisselende dooi overdag en nachtelijke vorst, wat lokaal tot beperkte gladheid kan leiden.
“Winterweer laat zich niet plannen, maar een goede voorbereiding wel,” zegt Ludo Persoons, schepen van Openbare Werken en bevoegd voor onder meer de winter- en strooidiensten. “Onze diensten volgen de weersvoorspellingen nauwgezet op en zorgen ervoor dat mensen en middelen klaarstaan nog vóór de eerste winterprik zich aandient.”
Eén gecoördineerde winterdienst
Waar vroeger elke deelgemeente een eigen winterdienst had, wordt de coördinatie vandaag centraal opgenomen. De algemene aansturing van de winterdienst gebeurt door de betrokken schepen en door één verantwoordelijke coördinator Dimitri De Saeger, die instaat voor planning, opvolging en bijsturing waar nodig. Voorlopig vertrekken de strooidiensten nog vanuit de loodsen in Tollembeek, Herne en Strijland, waar ook voorraden strooizout zijn opgeslagen.
De totale oppervlakte van Pajottegem telt ongeveer 395 kilometer gemeentewegen, verspreid over Galmaarden (130 km), Gooik (125 km) en Herne (140 km). Dat maakt een doordachte en gefaseerde aanpak noodzakelijk.
Strooizout: voorraad en gebruik
Het strooizout wordt aangekocht via georganiseerde aankoopkanalen en raamcontracten. Voor een gemiddelde winter voorziet Pajottegem ongeveer 90 ton strooizout, goed voor een budget van circa 17.000 euro. Deze voorraad kan indien nodig worden aangevuld.
De opslag gebeurt verschillend per locatie: in Strijland is dat bulkstrooizout, in Galmaarden gaat het over strooizout in bigbags en in Herne is het een voorraad van strooizout in zakken. Naast drie tractoren met evenveel zoutstrooiers beschikt de gemeente ook over compacte, manuele strooimachines voor kleinere oppervlakken, voet- en fietspaden en toegangen tot openbare gebouwen.
Personeel en permanentie
Tijdens de winterperiode staan een twintigtal personeelsleden paraat voor de winterdienst. Zij worden opgedeeld in teams, zodat de belasting evenwichtig wordt verdeeld en continuïteit verzekerd blijft. In Herne werd bovendien een extra werkkracht aangesteld om te helpen bij het laden van de zoutstrooiers.
De permanente winterdienst loopt jaarlijks van 1 december tot en met 31 maart, met een wekelijkse permanentieregeling. Indien buiten die periode moet worden ingegrepen, gebeurt dat via oproep. “Een veilige gemeente maak je niet alleen met machines, maar vooral met mensen,” aldus Persoons. “Onze medewerkers staan vaak ’s nachts of in de vroege ochtend paraat om problemen te voorkomen.”
Prioriteiten op het terrein
Bij gladheid en sneeuwval wordt gewerkt volgens een vast prioriteitenschema. Eerst worden de belangrijkste verbindingswegen en hoofdtrajecten behandeld, gevolgd door invalswegen, probleemlocaties zoals hellingen en gevaarlijke bochten en zones met scholen, zorginstellingen en openbare gebouwen. Daarna komen de overige wegen aan bod. Bij het opstellen van het strooiprogramma wordt rekening gehouden met naast de toestand van het wegdek binnen het grondgebied ook de adviezen van verschillende weersvoorspellingen en van het Agentschap Wegen en Verkeer Vlaanderen. Ook staat het bestuur van Pajottegem in contact via een WhatsAppgroep met de beslissingen in de naburige gemeenten.
Een ochtendstrooironde start rond 4 uur en neemt voor het prioritaire netwerk gemiddeld ongeveer twee uur in beslag. Bij publieke evenementen worden ook pleinen en directe omgevingen extra opgevolgd. In uitzonderlijke omstandigheden, zoals zware sneeuwval, kan een beroep worden gedaan op externe voertuigen en partners.
Wat kan en wat niet
Het lokaal bestuur benadrukt dat de winterdienst een inspanningsverplichting heeft, geen resultaatsverplichting. Niet alle straten kunnen gelijktijdig behandeld worden en absolute ijsvrijheid kan nooit worden gegarandeerd. Het sneeuw- en ijsvrij maken van private opritten en voetpaden voor woningen blijft de verantwoordelijkheid van bewoners en eigenaars. Gewestwegen en autosnelwegen vallen onder andere overheden. “Hoe groot onze inspanningen ook zijn, absolute ijsvrijheid bestaat niet,” besluit Persoons. “Daarom blijft voorzichtigheid en aangepast gedrag van alle weggebruikers essentieel.”
Samen werken aan winterveiligheid
De winterdienst werkt verder ook nauw samen met hulpdiensten en andere partners en informeert inwoners via de gebruikelijke communicatiekanalen. Inwoners worden aangemoedigd om zelf ook hun steentje bij te dragen, onder meer door voetpaden sneeuw- en ijsvrij te houden.
Dankzij de inzet van de gemeentelijke diensten én de medewerking van inwoners wil Pajottegem ook in de wintermaanden een veilige, bereikbare en leefbare gemeente blijven.
Wie een voorraad aan strooizout wil aankopen wordt verwezen naar de lokale handel.
Verwijzing naar het Politiereglement geldig in de gemeenten van de politiezone Pajottenland
Hoofdstuk 7. Bijzondere bepalingen die in acht dienen te worden genomen bij sneeuw of vrieskou, ijs, ijzel
Art. 106. De met sneeuw, ijs of ijzel bedekte voetpaden moeten vrijgemaakt of slipvrij gemaakt worden over twee derde van hun breedte, met een minimum van 1 m.
Deze verplichting berust op de (mede-)eigenaars, huurders of vruchtgebruikers.
De sneeuw moet aan de rand van het voetpad opgehoopt worden en mag niet op de rijweg gegooid worden. De rioolkolken en straatgoten moeten vrij blijven.
Art. 107. Het is verboden op de openbare weg:
1) water te gieten of te laten vloeien bij vriesweer;
2) glijbanen aan te leggen;
3) sneeuw of ijs te storten dat afkomstig is van private domeinen.
Art. 108. Het is verboden zich op het ijs te begeven van kanalen, vijvers, beken, grachten, waterbekkens en waterlopen, zonder toelating van de bevoegde autoriteiten.
