De voorbije maand kende Orange The World in Bever een bijzonder sterke weerklank. Als historisch “heksen- en makrallendorp” gaf de gemeente de internationale campagne tegen geweld op vrouwen en meisjes een diepgaande en betekenisvolle invulling. Het heksenverleden van Bever werd daarbij bewust gebruikt om hedendaagse vormen van onrecht, uitsluiting en geweld bespreekbaar te maken.
De Makrallen en het levend houden van historisch bewustzijn
Bever staat in het Pajottenland en ver daarbuiten bekend om zijn Makrallen, een naam afgeleid van het Waalse macrâle, dat ‘heks’ betekent. De folkloristische vereniging De Makrallen, onder leiding van voorzitter Werner Godfroid, zet zich al jaren in om het heksenverleden van de gemeente historisch correct te duiden. De vereniging wil duidelijk maken dat lokale verhalen geen losstaande gebeurtenissen zijn, maar passen binnen ruimere maatschappelijke mechanismen van angst, bijgeloof en sociale uitsluiting. Door die duiding wordt het verleden bevrijd van sensatie en ingezet als bron van inzicht en reflectie.
Marie Catier en Tinneke Delval: van stigma naar erkenning
In het Beverse collectieve geheugen nemen Marie Catier en Tinneke Delval een centrale plaats in. Deze twee vrouwen werden in 1595 beschuldigd van hekserij en geëxecuteerd. Hun vermeende ‘misdaden’ waren vermoedelijk het resultaat van geruchten, dorpsconflicten en kwetsbare sociale posities. Vandaag worden zij niet langer herinnerd als heksen, maar als slachtoffers van historisch onrecht. Het heksenstandbeeld in Bever vormt daarvan een tastbaar symbool.
25 november – Informatie en historisch kader
De campagne startte op 25 november met de lezing Heksen avant la lettre door dr. Jonas Roelens (UGent), in samenwerking met Cultuurregio ZENDER. Roelens ontkrachtte hardnekkige, vaak vrouwonvriendelijke mythes over hekserij en plaatste vervolgingen in hun juiste historische context. Aansluitend bracht Werner Godfroid het lokale verhaal van Marie Catier en Tinneke Delval, waarmee het bredere academische verhaal stevig werd verankerd in de Beverse geschiedenis.
28 november – Herdenken met jong en oud
Op 28 november vond een ingetogen herdenkingsmoment plaats aan het heksenstandbeeld. De vrouwenvereniging FERM bracht een gedicht en de leerlingenraad van de school legde bloemen neer. Door expliciet kinderen te betrekken, werd benadrukt dat heksenverhalen geen sprookjes zijn, maar echte mensenlevens weerspiegelen, met duidelijke parallellen naar hedendaagse vormen van pesten, uitsluiting en geweld.
10 december – Eerherstel en moreel engagement
De afsluiting van de campagne vond plaats op 10 december aan het heksenstandbeeld. Daarbij werd een gedenkplaat onthuld ter ere van Marie Catier en Tinneke Delval. De schepen van Cultuur Cindy Durieux droeg een gedicht voor dat de kern van Orange The World krachtig verwoordde:
“Oranje licht breekt door de nacht,
een kleur die zwijgende stemmen verzacht.
Voor elke vrouw die angst moest dragen,
blijft de wereld plicht tot vragen.
Laat onze woorden vuisten breken,
laat niemand ooit haar stem ontnemen.
Samen kleuren wij het land,
tot elke vrouw weer veilig kan.”
Toespraak burgemeester Kristof Cattie
In zijn toespraak plaatste burgemeester Kristof Cattie het eerherstel van Marie Catier en Tinneke Delval in een bredere context van herdenking en morele verantwoordelijkheid. Hij benadrukte dat beide vrouwen slachtoffer werden van angst, bijgeloof en een gebrek aan rechtvaardigheid, en nooit een eerlijke kans kregen om zich te verdedigen. Door vandaag hun menselijkheid expliciet te erkennen, stelt Bever vast dat hun veroordeling onrechtvaardig was en dat hun namen niet langer met schuld mogen worden verbonden. Het eerherstel kan het verleden niet ongedaan maken, maar drukt wel collectieve spijt uit en is tegelijk een belofte voor de toekomst: dat uitsluiting, stigmatisering en geweld geen plaats meer mogen hebben in de gemeenschap.
Een krachtig signaal vanuit Bever
Tijdens de volledige campagne kleurde Bever oranje via monumentverlichting en acties bij lokale handelaars. Zo toont de gemeente, samen met De Makrallen en haar partners, dat aandacht voor het verleden een motor kan zijn voor hedendaagse bewustwording en solidariteit. Bever bewijst dat een beladen geschiedenis kan worden omgezet in een krachtig engagement tegen geweld op vrouwen en meisjes, vandaag en morgen.
Het Bevers heksenstandbeeld
Het heksenstandbeeld in Bever is een kunstwerk van beeldhouwer Thierry Van Vreckem en werd ingehuldigd op 21 mei 2006. Het initiatief voor het standbeeld kwam van de folkloristische vereniging De Makrallen, in samenwerking met het gemeentebestuur. Het beeld verwijst symbolisch naar Marie Catier. Sinds de inhuldiging groeide het uit tot een belangrijk herdenkingspunt binnen de gemeente, onder meer tijdens campagnes zoals Orange The World, waarbij verleden en hedendaagse maatschappelijke thema’s bewust met elkaar worden verbonden.
