Met de fusie van Galmaarden, Gooik en Herne tot de nieuwe gemeente Pajottegem werd begin 2025 niet alleen een bestuurlijke schaalvergroting ingezet, maar ook een hertekening van het lokaal inspraakmodel. Om te verzekeren dat alle inwoners – verspreid over de twaalf dorpen – voldoende betrokken zouden blijven bij het beleid ontwikkelde Pajottegem een nieuw participatiekader met negen adviesplatformen als centrale pijlers. Die platformen moeten de vroegere adviesraden vervangen en een modern, flexibel en toegankelijk systeem van burgerparticipatie mogelijk maken.
Nieuwe fundamenten
In juni 2025 keurde het gemeentebestuur het nieuw participatiereglement goed. Daarmee creëert Pajottegem een breed kader waarin inwoners, verenigingen en lokale organisaties kunnen deelnemen aan beleidsvoorbereiding binnen uiteenlopende domeinen. De adviesplatformen bestrijken zowel decretale verplichtingen – zoals jeugd, kinderopvang en ruimtelijke ordening – als beleidsdomeinen waar lokale noden en expertise bijzonder groot zijn.
Met die vernieuwde structuur wil het bestuur niet alleen de inspraak beklemtonen en transparanter maken, maar ook vermijden dat de schaalvergroting van de fusie leidt tot afstand tussen burger en bestuur. De adviesraden moeten een platform zijn waar inwoners rechtstreeks beleidsadvies kunnen formuleren, knelpunten signaleren, kansen detecteren en mee richting geven aan de toekomst van de gemeente.
Oproep
“De gemeenteraad keurde op 24 juni 2025 een nieuw participatiereglement en kader voor adviesplatformen goed, waarmee de jonge fusiegemeente inzet op een moderne, inclusieve participatiecultuur. De klassieke adviesraden worden vervangen door negen flexibele adviesplatformen (jeugd, sport, cultuur & erfgoed, kinderopvang/LOK, senioren, landbouw, omgeving, ontwikkelingssamenwerking en Gecoro), mogelijks aangevuld met tijdelijke focus- en themagroepen rond concrete projecten. In het najaar van 2025 worden daar dorpsraden – de ‘Dorpsmakers’ – aan toegevoegd, zodat elk van de twaalf dorpen een eigen stem en aanspreekpunt krijgt. De gemeente benadrukt dat participatie geen vrijblijvende oefening is: inwoners en verenigingen worden expliciet uitgenodigd om actief mee te denken én te doen. Kandidaten voor de adviesplatformen kunnen zich inschrijven tot 31 augustus 2025 via de gemeentelijke website; een aparte oproep voor de dorpsraden volgt later, met bijkomende info en contactmogelijkheden via de dienst participatie en de bevoegde schepen Christa Dermez.”
Negen adviesplatformen vormen de kern
- Cultuur & Erfgoed – Voor advies over lokale cultuurwerking, erfgoedzorg, ondersteuning van verenigingen en het bewaren van waardevolle tradities en dorpsgezichten.
- Jeugd – Het decretaal verplichte jeugdplatform dat werkt rond speelruimte, jeugdinfrastructuur, jeugdverenigingen, mobiliteit en kindvriendelijke initiatieven.
- Lokaal Overleg Kinderopvang (LOK) – Verantwoordelijk voor overleg over kwaliteit, beschikbaarheid en afstemming in kinderopvang, in samenwerking met lokale partners en opvanginitiatieven.
- Landbouw – Richt zich op de belangen van landbouwers, thema’s zoals open ruimte, water- en bodembeheer, mobiliteit op landbouwwegen en het economische weefsel van het buitengebied.
- Omgeving – Gericht op duurzaamheid, milieu, biodiversiteit, mobiliteit en groene infrastructuur. Dit platform fungeert ook als gesprekspartner voor projecten rond klimaat en leefomgeving.
- Ontwikkelingssamenwerking / Mondiaal – Aandacht voor internationale solidariteit, fairtradebeleid, sensibilisering en lokale partnerschappen met organisaties die wereldwijd actief zijn.
- Senioren – Vertegenwoordigt de groeiende groep oudere inwoners en adviseert over welzijn, zorg, toegankelijkheid, mobiliteit, eenzaamheid en inclusieve dienstverlening.
- Sport – Richt zich op sportinfrastructuur, clubondersteuning, sportpromotie, jeugdsport en evenementen.
- GECORO (Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening) – De formele commissie die bouwt aan een duurzaam en planmatig ruimtelijk beleid, met adviezen rond RUP’s, vergunningsdossiers, kernversterking en behoud van open ruimte.
Samen vormen deze adviesplatformen een brede vertegenwoordiging van de maatschappelijke thema’s die leven in Pajottegem.
Sommige platformen reeds actief, andere in opstart
Sommige adviesplatformen zijn al volledig samengesteld of staan op het punt om hun eerste bijeenkomsten te organiseren. Andere platformen, zoals de toekomstige dorpsraden onder de noemer ‘Dorpsmakers’, volgen later in het jaar. De gemeente kiest bewust voor een gefaseerde opstart: zo kan elk platform zorgvuldig worden samengesteld en kan de participatiestructuur groeien op het ritme van de betrokken inwoners en verenigingen.
Privacy eerst – Namen van leden niet publiek gemaakt
In tegenstelling tot vroegere praktijken kiezen steeds meer lokale besturen ervoor om de namen van leden van adviesraden of -platformen niet langer publiek te maken. Ook Pajottegem volgt die lijn. De gemeente past de Europese privacywetgeving (GDPR/AVG) nauwgezet toe, waardoor persoonsgegevens van leden niet automatisch kunnen worden vrijgegeven. Alleen wanneer er een wettelijke verplichting bestaat of wanneer betrokken leden expliciet toestemming geven, kunnen hun namen openbaar worden gemaakt. Volgens de gemeente doet dit geen afbreuk aan transparantie: adviezen, conclusies en besluitvorming blijven wél publiek, alleen de individuele identiteiten niet.
Toch wringt precies daar het schoentje. Pajottegem zet immers sterk in op een participatiecultuur die openheid, betrokkenheid en samenwerking centraal stelt. In zo’n model speelt zichtbaarheid van deelnemers meestal een belangrijke rol: het versterkt vertrouwen, maakt aanspreekbaarheid mogelijk en geeft de adviesplatformen een herkenbaar gezicht binnen de dorpen. Door de samenstelling van die platformen niet publiek te maken, ontstaat onbedoeld een vorm van afstandelijkheid die niet helemaal aansluit bij de ambitie van inclusieve en transparante participatie.
Participatie met twee sporen
Het nieuwe participatiemodel bestaat uit twee sporen. Enerzijds zijn er de negen thematische adviesplatformen, die beleidsmatig en inhoudelijk gericht zijn. Anderzijds komen daar de dorpsraden bij, die dichter bij het lokale leven en de dorpskernen staan. Die dorpsraden hebben tot doel de lokale verbondenheid en het dorpsgevoel te versterken, en vormen een aanvulling op de meer beleidsgerichte adviesplatformen.
