In Galmaarden staat het eerste weekend van oktober traditiegetrouw in het teken van de kermis. Jong en oud verzamelen dan rond het dorpsplein waar attracties, eetkramen en gezelligheid het straatbeeld bepalen — tenminste als de weergoden wat mee willen. Achter de kleurrijke draaimolens en geurige smoutebollenkramen schuilen wel families die het vak van foorkramer vaak al generaties lang uitoefenen.
Dit jaar tekenen een eendjeskraam, de autoscooter, een schietkraam, een rupsmolen, een ballenkraam, een friet- en oliebollenkraam, een kindermolen en een lunapark present.
Naar aanleiding van de kermis gingen we in aanwezigheid van eerste schepen Ludo Persoons in gesprek met Henri Carnier. Hij is 53 en woont in Tubize. Eerst als kind en later als eigenaar van een kermisattractie is hij al jaren een vaste gast in Galmaarden. Hij sprak ook namens zijn collega-foorkramers Mickaël, Brian, Brandon, Dorian, Emilienne, Fabienne, Ginger, Philippe en Jacq. Het werd een gesprek over traditie, passie, familie en de uitdagingen eigen aan het foorkramersbestaan.
Kunt u zichzelf en uw attractie even voorstellen?
“Ik ben Henri en samen met mijn gezin staan we hier met een eetkraam, vooral met frietjes en oliebollen. Het is een familiezaak die we met veel liefde doen.”
Hoe lang komt u al naar de kermis in Galmaarden?
“Ik kom hier al sinds ik in de wieg lag. Eerst met mijn ouders, later met mijn eigen gezin. Voor ons hoort Galmaarden gewoon bij de jaarlijkse kalender.”
Is het beroep van foorkramer een familietraditie bij u?
“Ja, absoluut. Mijn grootouders stonden al op de kermissen. Ik ben opgegroeid tussen de kramen en de geur van oliebollen. Voor mij was het als vanzelfsprekend om dit verder te zetten.”
Hoe ziet een jaar in het leven van een foorkramer eruit — van kermis tot kermis?
“Het is een leven op wielen, altijd onderweg. Ons jaar begint meestal in de lente. Dan trekken we met de hele familie van dorp naar dorp, vaak volgens een vaste ronde die al jaren hetzelfde is. Voor ons gezin is de woonwagen echt ons huis: daar slapen we, daar doen de kinderen hun huiswerk, daar vieren we verjaardagen. Het is een beetje een klein dorp op wielen, want overal waar we komen, kennen we collega-foorkramers die ook met hun families reizen. De herfst en winter brengen wat meer rust. Dan is er tijd voor onderhoud van de attracties, maar ook voor samen thuis zijn. Het is geen doorsnee leven, dat klopt, maar het is wel rijk aan ervaringen.”
Hoe zorgen jullie ervoor dat de kinderen onderwijs kunnen volgen terwijl jullie van kermis naar kermis trekken?
“Kinderen van foorkramers combineren het reguliere onderwijs met flexibele oplossingen om hun schoolplicht te vervullen ondanks het reizende bestaan. Ze zijn officieel ingeschreven in de gemeente van domicilie, maar volgen vaak lessen via afstandsonderwijs, digitale platforms of individuele trajecten in overleg met school of leerkracht. Zo blijven ze bij met de leerstof terwijl ze met hun gezin meereizen. Ook nu nog wordt geregeld gebruik gemaakt van een verblijf in een internaat, omdat dit kinderen meer continuïteit en structuur biedt in hun schoolloopbaan. Daar kunnen ze vriendschappen opbouwen, sociale contacten onderhouden en dagelijks lessen volgen zonder de onregelmatigheid van het kermisleven. Voor veel ouders is dat een geruststelling, omdat hun kinderen onderwijs en stabiliteit krijgen, terwijl zij zelf volop bezig zijn met de foor.”
Wat zijn de mooiste momenten die u onderweg beleeft?
“De blije gezichten van kinderen, dat maakt alles goed. Als je een kind ziet lachen op de draaimolen, of families die samen iets eten, dan weet je waarvoor je het doet.”
Welke uitdagingen brengt dit reizende bestaan met zich mee?
“Het beroep van foorkramer is tegelijk een bewuste keuze voor een levensstijl waarin werk, gezin, reizen en sociale beleving naadloos samenkomen. Het is zwaar werk: op- en afbouwen, vaak ’s nachts rijden, het weer trotseren. En er is veel meer regelgeving en administratie bijgekomen. Soms is dat lastiger dan de kermis zelf. Een foorkramer mag dan bijna het hele jaar onderweg zijn, toch moet hij een officiële domicilie hebben in een Belgische gemeente. Dat vaste adres is nodig voor administratie, belastingen en de schoolplicht van de kinderen. Vaak brengen we de wintermaanden daar door, zodat er naast het reizende bestaan toch een thuisbasis en gezinsleven is.”
Wat maakt de kermis in Galmaarden voor u speciaal?
“De mensen hier zijn hartelijk. We worden telkens warm onthaald, en het plein hier geeft echt dat dorpsgevoel. Je voelt dat de kermis nog leeft in Galmaarden.”
Sommigen zeggen dat een kermisbezoek duur is, zeker voor gezinnen met kinderen. Hoe verhoudt dat zich tot een dagje pretpark, en wat maakt de kermis dan toch zo waardevol?
“Vergelijk je een kermis met een pretpark, dan blijkt dat beide hun kosten hebben. Op de kermis betaalt het kind vooral voor zijn eigen plezier, terwijl ouders vooral toezien en begeleiden. In een pretpark betaalt iedereen een dagticket, ook wie enkel toezicht houdt. Financieel is het dus geen groot verschil, maar de ervaring verschilt: de kermis biedt intieme, sociale en traditionele gezelligheid, terwijl een pretpark veelal groots, spectaculair en thematisch is”.
Herkent u bezoekers die elk jaar opnieuw bij uw kraam langskomen?
“Zeker! Sommige gezinnen komen al generaties lang langs. Ik zie kinderen groot worden — eerst zitten ze in de kindermolen, jaren later komen ze met hun eigen kinderen terug.”
Hoe ziet u de toekomst van de kermis en het foorkramersbestaan?
“Ik denk dat er altijd plaats zal zijn voor kermissen, maar we moeten ons aanpassen. Veiligheid, comfort, misschien wat meer technologie… Maar het blijft belangrijk dat er ruimte is voor traditie en gezelligheid. Het kermisgebeuren in kleine dorpen staat wel onder druk: stijgende kosten en dalend publiek maken het voor foorkramers steeds moeilijker. Toch is de dorpskermis niet verdwenen. De UNESCO-erkenning van de Belgische kermiscultuur en de steun van gemeenten geven nieuwe adem. Sommige kermissen verdwijnen, andere blijven levendig dankzij de betrokkenheid van de gemeenschap en de charme van het dorpsplein. De toekomst ligt in aanpassing: wie traditie en beleving weet te combineren, houdt de kermis ook voor volgende generaties boeiend.”
Wat zou u jonge mensen willen meegeven die vandaag overwegen om dit beroep verder te zetten?
“Het is een prachtig beroep als je van vrijheid en mensen houdt. Het is hard werken, maar je krijgt er veel voor terug. En als je het in familieverband doet, hou je een mooie traditie in stand.”
Verdient u als foorkramer goed uw brood, of is het vooral een manier van leven?
“Het inkomen van een foorkramer varieert sterk en hangt af van attractie, locatie en seizoen. Drukke kermissen en populaire kramen leveren het meeste op, terwijl kleinere dorpskermissen vaak minder rendabel zijn. Het is een seizoensberoep met hoge kosten, maar veel foorkramers zien het vooral als een levensstijl waarin werk, vrijheid en gezinsleven samenkomen”.
Vraag aan eerste schepen Ludo Persoons
Als voormalig burgemeester van Galmaarden en huidig eerste schepen van Pajottegem, hoe kijkt u aan tegen de rol van de kermis voor de gemeenschap? Welke inspanningen doet de gemeente om deze traditie te behouden en te ondersteunen?
“De kermis is van groot belang voor de samenhang in onze dorpsgemeenschap. Ze verbindt jong en oud en houdt traditie en folklore levendig. Die binding tussen generaties maakt haar uniek en waardevol. Vanuit het lokaal bestuur proberen we foorkramers dan ook zoveel mogelijk tegemoet te komen, onder meer met praktische ondersteuning, promotie en ruimte op het dorpsplein. Zo helpen we mee om deze traditie te bewaren en door te geven aan de volgende generaties”.
De kermis in Galmaarden draait vanavond (vrijdag) al op volle toeren, maar ook op:
Zaterdag 4 oktober vanaf 16 uur
Zondag 5 oktober vanaf 14 uur
Maandag 6 oktober vanaf 15 uur
Verkeershinder – Let op!
Tot en met maandag 6 oktober (23.59 uur) mag er niet geparkeerd worden op het Marktplein (kerkplein en middenplein).
De Munkbaan is éénrichtingsverkeer, van Hollestraat richting Plaatsstraat.
Het Marktplein wordt tijdens de piekuren van de kermis afgesloten ter hoogte van het kruispunt met de Bergstraat/Nieuwstraat, de Baljuwstraat en de uitgang van de openbare parking ter hoogte van huisnummer 13.
