Vanaf 1 september 2025 voert Vlaanderen nieuwe minimumdoelen in voor het gewoon en buitengewoon basisonderwijs. Die bepalen wat leerlingen op vaste momenten minimaal moeten kennen en kunnen. Het gaat om drie sleutelmomenten in de schoolloopbaan: het einde van het kleuteronderwijs, het einde van het vierde leerjaar en het einde van de lagere school.
Met de hervorming wil de Vlaamse overheid het onderwijs versterken, met een duidelijke focus op Nederlands, wiskunde en STEM – een geïntegreerde aanpak van wetenschap, technologie, techniek en wiskunde.
De minimumdoelen vervangen de ontwikkelingsdoelen en eindtermen die nu gebruikt worden om de leerplannen van alle koepels (GO! – gemeenschapsonderwijs, Katholiek Onderwijs Vlaanderen, OVSG – stedelijk en gemeentelijk onderwijs) vorm te geven. Die werden in 1997 goedgekeurd en traden op 1 september 1998 in werking.
Begrip STEM en STEAM
In Vlaanderen is in november 2015 een STEM-kader gelanceerd dat scholen ondersteunt om STEM-onderwijs op een gestructureerde en kwalitatieve manier aan te bieden.
STEAM-onderwijs bouwt voort op STEM, maar voegt er een “A” aan toe voor Arts. Hierdoor worden ook kunst en creativiteit geïntegreerd in het STEM-concept, wat leerlingen helpt breed, innovatief en holistisch te leren denken.
Wat zijn minimumdoelen?
Minimumdoelen zijn leerdoelen die elke school moet nastreven. Ze vormen de ondergrens van wat leerlingen moeten beheersen. In het kleuteronderwijs en in het vierde leerjaar gaat het om doelen op populatieniveau: de meeste leerlingen moeten ze bereiken.
Aan het einde van het zesde leerjaar geldt voor Nederlands en wiskunde dat elke leerling de doelen moet halen. Voor de overige vakken volstaat het als de meerderheid van de leerlingen ze behaalt.
De minimumdoelen worden door de Vlaamse overheid bepaald. Die zullen, net zoals in het verleden, door de verschillende netten naar leerplannen vertaald worden. In een leerplan worden de minimumdoelen opgesplitst in kleinere doelen en herwerkt naar de visie van elk net. De inspectie waakt erover dat een leerplan conform is met wat de Vlaamse overheid verwacht.
STEM centraal in de nieuwe aanpak
STEM staat voor Science, Technology, Engineering en Mathematics. Door praktijkgerichte opdrachten of problemen aan te bieden, wordt de vakinhoud van die domeinen meteen toegepast. Hierdoor wordt de leerinhoud niet alleen relevant voor de leerlingen, maar zorgt dit ook voor een diepgaand begrip en voor de ontwikkeling van andere vaardigheden en attitudes, zoals samenwerken en kritisch nadenken.
Wat betekent dat in de praktijk?
Science (wetenschap): kinderen leren natuurverschijnselen onderzoeken en begrijpen.
Technology (technologie): kennis gebruiken om praktische problemen op te lossen, vaak met digitale hulpmiddelen.
Engineering (techniek): ontwerpen, bouwen, testen en verbeteren van systemen of producten.
Mathematics (wiskunde): rekenen, meten, logisch redeneren en patronen herkennen.
Voorbeeld van geïntegreerd STEM-onderwijs:
Een voorbeeld van STEM is dat kinderen in de eerste graad (1e en 2e leerjaar) een brug moeten bouwen met rietjes en marshmallows. Of een moeilijkere, maar haalbare opdracht in de derde graad: een zonneoven bouwen. Ze leren over de eigenschappen van zonlicht en onderzoeken welke kleuren en materialen het beste warmte opnemen (Wetenschap). In groepjes maken ze daarna een prototype (Techniek en bouwen). De verschillende ovens worden getest door op regelmatige tijdstippen de temperatuur te meten. Die data worden verwerkt in grafieken (Wiskunde) om te bepalen welke oven de beste is. Daarna wordt de oven gebruikt om iets lekkers klaar te maken.
Volgens gewezen directeur Christoph Segers is dit zowel nieuw als niet nieuw: “In een vorig schooljaar werd in de GBS Regenboog Herfelingen al gewerkt rond STEM. De kinderen kregen een heel schooljaar lang iedere maand een probleem voorgeschoteld waarmee twee machinisten in een verhaal kampten. Zo moesten ze een wagon isoleren, een katapult maken, een brug bouwen, … Binnenkort wordt zo’n insteek wel overal verwacht.”
Waarom deze hervorming?
De Vlaamse overheid wil met deze stap een kennisrijk en samenhangend curriculum realiseren. Onderzoek toont aan dat basisvaardigheden zoals taal en rekenen onder druk staan. Door duidelijke, meetbare doelen vast te leggen en meer nadruk te leggen op samenhang tussen vakgebieden, moeten leerlingen sterker voorbereid zijn op het secundair onderwijs én de snel veranderende samenleving.
De Vlaamse minister van Onderwijs die de nieuwe minimumdoelen sinds 1 september 2025 ondersteunt, is Zuhal Demir (N-VA). Zij is sinds 30 september 2024 bevoegd voor het onderwijs binnen de Vlaamse regering. “We willen dat elk kind in Vlaanderen, ongeacht achtergrond of school, dezelfde stevige basis meekrijgt. Deze minimumdoelen zorgen ervoor dat leerlingen niet alleen de fundamenten van taal en wiskunde beheersen, maar ook leren denken, onderzoeken en creëren.”
Gefaseerde invoering
De hervorming wordt stap voor stap ingevoerd:
- Schooljaar 2025-2026: Dertig scholen in Vlaanderen zullen als inspiratieschool dienen. Scholen kunnen zich kandidaat stellen. Wie wordt uitgekozen, krijgt vanaf 1 januari 2026 voltijdse begeleiding om de nieuwe minimumdoelen te implementeren. Op basis van hun ervaring zullen de andere scholen, die vanaf september 2026 verplicht zijn te werken aan de minimumdoelen voor Nederlands, wiskunde en STEM, ondersteund worden.
Echter: scholen moeten wachten totdat hun koepel (Katholiek Onderwijs, GO!, OVSG voor het gemeentelijk onderwijs) hun leerplannen hierop heeft afgestemd. Scholen werken immers altijd met een leerplan dat die doelen vertaalt naar de visie van hun koepel. - Vanaf september 2027: Alle andere leergebieden – zoals aardrijkskunde, geschiedenis, ICT en muzische vorming – volgen.
- Overgangsperiode tot 2031: In deze tijd ligt de nadruk op implementatie en begeleiding, zodat scholen de nieuwe aanpak goed kunnen verankeren.
Wat merkt u als ouder?
In de praktijk zullen leerkrachten gerichter toewerken naar vastgelegde mijlpalen. Ouders kunnen verwachten dat toetsen en rapporten duidelijker aangeven of kinderen de minimumdoelen bereikt hebben. Bij achterstand kan er sneller worden bijgestuurd.
Vanuit het lerarenkorps (zesde leerjaar): “Het helpt ons dat er nu duidelijk is wat leerlingen op vaste momenten moeten kunnen. We kunnen ons lesprogramma daarop afstemmen en tegelijk ruimte laten voor verdieping en creativiteit.”
In één oogopslag
Wanneer? Start op 1 september 2025 (vrijwillig), met gefaseerde invoering tot 2027 (op basis van de aangepaste leerplannen).
Voor wie? Alle leerlingen in het gewoon en buitengewoon basisonderwijs.
Focus? Nederlands, wiskunde en STEM in de eerste fase; later ook andere vakken.
Waarom? Sterkere basisvaardigheden, beter voorbereid op de toekomst.
Directie GBS Regenboog Herfelingen
Er zijn tien kandidaten die gesolliciteerd hebben voor de functie van directeur, ter opvolging van Christoph Segers. Vorige donderdagavond kregen ze hun opdracht voor de schriftelijke proef. Uiterlijk zondagavond (gisteren) moesten ze hun antwoorden indienen. Nu woensdag worden de sollicitanten die geslaagd zijn, het vuur aan de schenen gelegd in het mondelinge gedeelte, zodat het lokaal bestuur nog vóór het verlengd weekend weet aan wie het roer van de gemeentelijke basisschool in Herfelingen zal worden overgedragen.
