Op 18 augustus 2025 start de langverwachte restauratie van het monumentale orgel in de Sint-Martinuskerk van Marcq, een deelgemeente van Edingen. Dit uitzonderlijke instrument, dat sinds 2016 erkend is als patrimoine exceptionnel van Wallonië, zal gedurende meer dan 600 dagen onder handen worden genomen door gespecialiseerde vakmensen. Hoewel het al jaren stil is, zal dit lokale pronkstuk na de restauratie (voorzien in 2027) opnieuw zijn majestueuze klank laten horen. Het orgel dateert van 1772 en is dus meer dan 250 jaar oud.
Het is een compact historisch instrument met één klavier (toetsenbord), zonder pedaaltoetsen, en een volledig mechanische tractuur – alles wordt met houten stangen en hefbomen bediend, typisch voor 18e-eeuwse orgels. Om dit historische moment te markeren, organiseerde de gemeente een bijzonder afscheidsmoment onder de titel ‘De laatste noten van het orgel’. Binnenin de kerk trekken ook de klassieke koorlambrisering, de statige preekstoel en 18e-eeuwse gravures de aandacht. Het orgel vormt een integraal onderdeel van dit historische ensemble. Naast de kerk van Marcq met haar uitzonderlijke orgel, is ook het historische park van het kasteel van Edingen erkend als Patrimoine exceptionnel van Wallonië, in de categorie parken en tuinen.
Een afscheid, geen vaarwel
Tijdens het evenement kregen inwoners van Marcq en omstreken de kans om het geliefde orgel nog één keer te horen voordat het voor lange tijd verdwijnt voor restauratie. Het programma omvatte muzikale intermezzo’s en boeiende toelichtingen over de geschiedenis en toekomst van het instrument.
Het orgel werd bespeeld door zowel Bertrand Desmet, titularis, als Maria Vekilova, co-titularis. De zang werd verzorgd door sopraan Estelle Lefort.
De avond werd opgeluisterd met bijdragen van verschillende sprekers. Sébastien Russo, schepen van erfgoed, lichtte de geplande werken aan de kerk en het orgel toe. Jean-Jacques Bouzin, voorzitter van de kerkfabriek, schetste de historische waarde van het orgel binnen de Sint-Martinuskerk, en herinnerde de aanwezigen aan de verdienste van Sint-Martinus, de patroonheilige van de kerk en parochie.
Roland Servais, specialist in organologie en projectleider van de restauratie, gaf toelichting bij het erfgoedaspect en de geplande werkzaamheden. Als erkend expert in de geschiedenis en techniek van orgels is hij verantwoordelijk voor de voorbereiding, begeleiding en controle van de restauratie. Hij werkt nauw samen met het restauratieatelier om te waarborgen dat klank, mechaniek en esthetiek in hun oorspronkelijke staat hersteld worden.
De muzikale intermezzo’s werden verzorgd door de vzw Les Amis de l’Orgue d’Enghien, onder meer met een duo voor orgel en zang. Deze vereniging bestaat sinds eind 2023 en wil via concerten en educatieve initiatieven de orgels in de regio hoorbaar, zichtbaar en toegankelijk houden voor een breed publiek. De avond werd afgesloten met een gezellige toast voor alle aanwezigen.
Een uitzonderlijk erfgoedstuk
Het orgel van Marcq werd in 1772 gebouwd door de beroemde Gentse orgelbouwer Pieter I Van Peteghem, zelf leerling van Jean-Baptiste Forceville. Het is een van de best bewaarde instrumenten van zijn hand in Wallonië en bleef grotendeels in originele staat. Zowel het instrument zelf als de eikenhouten orgelkast in Louis XV-stijl zijn beschermd monument sinds 1945, en genieten sinds 2016 een bijkomende erkenning als uitzonderlijk erfgoed van het Waalse Gewest.
Een grondige restauratie van orgel én kerk
De restauratie van het orgel wordt uitgevoerd door Manufacture d’orgues Thomas in Clervaux (Groothertogdom Luxemburg). Dit atelier staat bekend om zijn ambachtelijke expertise, vakkennis en respect voor historisch erfgoed – eigenschappen die perfect aansluiten bij het restauratieproject van het Marcq-orgel. Het instrument wordt volledig gedemonteerd; onderdelen zoals het klavier en de windvoorziening worden heropgebouwd.
Tegelijkertijd worden ook andere werken uitgevoerd in de kerk, om het orgel op lange termijn optimaal te bewaren. Het gaat onder meer om plafond- en schilderwerken, het vernieuwen van de elektrische installatie, vochtbestrijding via muurinjecties en het vervangen van het verwarmingssysteem. De kerktoren werd overigens al gerestaureerd in 2008.
Investering in de toekomst
De totale kostprijs van het project bedraagt iets minder dan 800.000 euro, waarvan circa 235.000 euro voor het orgel. De stad kon rekenen op een overheidssteun van ongeveer 400.000 euro, met een tussenkomst van 65% voor het orgel (als uitzonderlijk erfgoed) en 50% voor de overige werken aan de kerk.
