Geef iedereen recht op verkoeling in eigen gemeente
GROEN Pajottegem nodigde zijn achterban en vertegenwoordigers van het lokaal bestuur uit op een ‘poel-party’. Iedereen werd uitgenodigd een duik te nemen in de (privé) poel gelegen in de Bergstraat in Galmaarden in de achtertuin van Maarten (Vanautgaerden) en Marianne (Lievens). Hun poel wordt gevoed met regenwater en water van de juist achtergelegen Markrivier. Twee jaar geleden werd hij aangelegd als zo natuurlijk mogelijk en als ‘salamanderpoel’. “Vanaf deze zomer zien wij de salamanderpopulatie en ook andere waterdieren en -planten merkelijk groeien”, aldus Marianne. Als compensatie kregen de drie zwemkandidaten een symbolisch zwembrevet.
De bijeenkomst was er om vanuit GROEN (*) een duidelijke boodschap te verspreiden: “Pajottegem snakt naar een plek om veilig en natuurlijk te zwemmen”. Ondanks de stijgende temperaturen en de roep om meer natuurbeleving blijft volgens GROEN en bij monde van haar woordvoerder Alwin Loeckx de deur van het gemeentebestuur voorlopig gesloten voor het idee van open zwemwater. De Vlaamse overheid zegt eigenlijk: “We maken het makkelijker én we willen dat gemeenten zélf actie ondernemen om open zwemwater mogelijk te maken.” Het lokaal bestuur gaf al snel te kennen dat er voor Pajottegem “geen plannen zijn om open zwemwater te voorzien”. Dat vindt GROEN bijzonder jammer en ook kortzichtig.
Gaat er aan vooraf
Recent werd al geopperd zwemgelegenheid te creëren in de Mark. Het resultaat van de informatieronde was: “Op dit moment is De Mark niet geschikt als officiële zwemlocatie, vooral en onder meer omwille van de waterkwaliteit, de veiligheid en de ecologische kwetsbaarheid”. Maar “het lokaal bestuur laat de deur evenwel op een kier en dat sluit niet uit dat in de toekomst andere, alternatieve natuurlijke plekken in Pajottegem zouden kunnen worden geïdentificeerd mét respect voor natuur en regelgeving,” aldus de burgemeester. De negatieve benadering werd geruggensteund door een argumentatie die uitgaat van in eerste instantie de waterkwaliteit. De Mark is een ecologisch kwetsbare waterloop waar de waterkwaliteit vaak onvoldoende is. Er is een groot risico op bacteriële besmetting zeker na regenval door afvloeiing van landbouwgronden of overlopende riolen. Ook de diepte varieert sterk en de bodem is vaak modderig of bevat veel obstakels. De Mark is ook een belangrijk habitat voor vissen, vogels en waterplanten. Regelmatig zwemmen kan dit kwetsbare ecosysteem verstoren. En daarenboven is De Mark niet erkend als officieel zwemwater door de Vlaamse overheid.
“Als zwemmen in de Mark niet kan, dan misschien in een van onze beken, vijvers, spaarbekkens of visputten. Of waarom niet op een nieuwe plek?”, klinkt het bij GROEN. “Zolang we de dialoog niet openen, weten we niet wat wél en niet kan.”
GROEN Pajottegem roept het bestuur dan ook op om zijn standpunt te herzien. Net zoals een haalbaarheidsanalyse duidelijkheid schiep voor een zwembad, vraagt GROEN dat er een objectieve studie wordt opgestart naar de mogelijkheden voor open zwemwater in Pajottegem. Daarbij stelt GROEN voor samen te werken met partners als Outdoor Swimming Belgium, de lokale verenigingen en vooral de inwoners zelf. De actie kadert ook binnen het Big Jump-weekend, een jaarlijks internationaal initiatief om aandacht te vragen voor betere waterkwaliteit van rivieren en beken.
Om druk op de ketel te zetten lanceerde GROEN recent een petitie en roept iedereen op om zijn of haar stem te laten horen. De algemeenheden die in de petitie te berde komen zijn:
Iedereen recht heeft op verkoeling in de natuur
Pajottegem meer natuurlijke zwemplekken verdient
We moeten investeren in proper water, niet bezuinigen
Het gemeentebestuur moet handelen
Wie en wat is Outdoor Swimming Belgium en wat zegt de wet?
Outdoor Swimming Belgium is een relatief jonge vzw die ijvert voor het recht op zwemmen in open water in België. Ze lobbyt voor een soepelere regelgeving, meer toegankelijke zwemplekken en erkenning van buitenzwemmen als vrij sport- en recreatierecht. Ze pleit ervoor dat zwemmen in open water niet langer willekeurig verboden is, maar toegestaan wordt, tenzij expliciet verboden. Buitenzwemmen is in België grotendeels verboden, vooral in Vlaanderen is het toegelaten enkel in bewaakte zones en tijdens beperkte periodes. De vzw streeft naar de omgekeerde benadering: zwemmen toegestaan tenzij verboden.
Zwemmen in mijn poel
Een poel is insé een waterpartij dat dient als biotoop voor amfibieën, insecten en waterplanten. Wie over een privépoel beschikt, mag daar in principe zelf in zwemmen net als familie of vrienden. Maar wie de poel wil openstellen voor Jan en Alleman moet met heel wat regels rekening houden. Zodra een poel publiek toegankelijk wordt, gelden er namelijk wettelijke verplichtingen rond waterkwaliteit, veiligheid en aansprakelijkheid. De Vlaamse overheid eist dan dat de waterkwaliteit getest en opgevolgd wordt en dat de locatie wordt aangemeld bij de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Als eigenaar ben je bovendien aansprakelijk bij mogelijke ongevallen, wat juridische en verzekeringstechnische risico’s met zich meebrengt. Er is ook een vergunning nodig. Kortom: zomaar een privépoel openstellen voor publiek is niet toegelaten zonder voorafgaand overleg met de gemeente en VMM.
(*) Alwin Loeckx, Lode Dehantschutter, Maarten Vanautgaerden, Marianne Lievens en Luc Luyckx.
