In het kader van de tachtigste verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog bracht erfgoedvereniging ErGoed Galmaarden-Tollembeek-Vollezele – in samenwerking met het lokaal bestuur Pajottegem – een bijzonder eerbetoon aan Augusta Marcoux, een moedige verzetsvrouw geboren in Tollembeek, die haar engagement tijdens de oorlog met haar leven betaalde.
De herdenkingsdag werd opgedeeld in vier symbolische momenten, die samen het levensverhaal en de heldhaftige inzet van Augusta Marcoux onder de aandacht brachten.
1. Herdenkingsmoment aan de gedenksteen aan de kerk van Tollembeek, muzikaal omlijst door gaita-doedelzakspeler Bart Praet. Gewezen schepen Ludo Van Paepegem mocht de sprekers en het talrijk opgekomen publiek – niettegenstaande de druilregen – welkom heten.
2. Stiltemoment met nabestaanden, dorpsgenoten en genodigden uit de lokale ErGoed-cel, het lokaal bestuur, l’Ecole Communale Augusta Marcoux (Sint-Jans-Molenbeek) en de organisatie Comète. Zij stonden stil bij de opoffering van Augusta en haar moeder Bertha Marcoux, die samen Britse piloten hielpen ontsnappen via de ontsnappingslijn Comète.
De Internationale Vereniging Comète is een organisatie die de herinnering levend houdt aan het Comète-netwerk, een verzetsgroep uit de Tweede Wereldoorlog die geallieerde piloten hielp ontsnappen uit bezet Europa naar het neutrale Spanje. De vereniging, opgericht door nabestaanden, historici en belangstellenden, organiseert herdenkingen, reconstructiewandelingen over de oude ontsnappingsroutes en bevordert educatie over het verzet en de moed van gewone burgers tijdens de oorlog.
De aanwezige woordvoerster voor het verzetsnetwerk Comète was Elise Lagae.
3. Toespraak namens l’Ecole Communale n°9 Augusta Marcoux in Sint-Jans-Molenbeek, door Guy Marchand, bibliotheekarchivaris en woordvoerder van de school. Hij verwees met trots naar een belangrijke viering op zijn school, waarbij niet alleen de 80ste verjaardag van WO II in de schijnwerpers stond, maar vooral de herinnering aan Augusta Marcoux, die haar leven gaf voor onze vrijheid.
4. Plechtige wandeling naar de Augusta Marcouxstraat, de voormalige Processiestraat, die sinds 1 januari 2025 officieel haar naam draagt. Ook deze straatnaamwijziging kwam er op initiatief van gewezen schepen Ludo Van Paepegem, als erkenning van Augusta’s bijdrage aan het verzet. Ondanks bezwaren van enkele bewoners werd de beslissing bevestigd door de gouverneur van Vlaams-Brabant.
Boekvoorstelling
De boekvoorstelling van ‘Augusta Marcoux 1917–1945, of het verhaal van een jonge verzetsvrouw geboren in Tollembeek’, geschreven door Luc Cromphout, vond plaats in het parochielokaal. Het boek reconstrueert het vergeten leven van Augusta aan de hand van archieven, getuigenissen en familieverhalen. Het brengt voor het eerst een volledig beeld van deze dappere vrouw, die op 21 mei 1945 – twee weken na de bevrijding – overleed aan tyfus in de ziekenboeg van het bevrijde concentratiekamp Bergen-Belsen. Het boek is te koop bij de auteur via luc.cromphout@telenet.be en kost 10 euro.
Een receptie sloot het herdenkingsmoment af en bood gelegenheid tot ontmoeting, reflectie en nagedachtenis.
Levensverhaal Augusta Marcoux
Augusta Marcoux werd op 24 juni 1917 geboren in Tollembeek, als dochter van de ongehuwde Bertha Marcoux. Ze groeide op in Brussel en werd in 1937 kleuterjuf aan de Gemeenteschool nr. 9 van Molenbeek – een school die na haar dood in 1945 haar naam kreeg.
Tijdens de oorlog sloten zij en haar moeder zich aan bij het verzet. Ze hielpen geallieerde piloten ontsnappen aan de Duitse bezetter, tot ze in 1941 verraden en gedeporteerd werden. Bertha overleefde, maar verloor haar dochter in de slotdagen van de oorlog.
De erkenning in haar geboortedorp komt er 80 jaar na haar heldendaden en sluit aan bij een bredere beweging om lokale verzetslieden zoals Augusta de plaats in de geschiedenis te geven die ze verdienen.
Het eerbetoon aan Augusta Marcoux is een krachtig signaal dat moed, integriteit en menselijkheid – zelfs in de donkerste tijden – nooit vergeten mogen worden.
