Deze ochtend werd op het terrein naast het praalgraf van Staf De Clercq een nieuw informatiebord onthuld. De inhuldiging gebeurde in aanwezigheid van de voorzitter van de Heemkundige Kring van Gooik en historicus Pieter-Jan Verstraete. De plaatsing van het infobord vormt het sluitstuk van een initiatief dat startte na de aankoop van het perceel door de Werkgroep Kesterheide in 2024.
De Werkgroep Kesterheide, die zich tot doel stelt het terrein met het voormalige praalgraf te bewaren als onroerend erfgoed met cultuurhistorische waarde, kondigde toen aan te zullen zorgen voor correcte historische duiding ter plaatse. Het gemeentebestuur van Gooik, onder leiding van toenmalig burgemeester Simon De Boeck, ondersteunde de stelling dat “Ook figuren als Staf De Clercq deel uitmaken van onze geschiedenis en dat het ook belangrijk is hun rol en handelen te documenteren en niet te laten verdwijnen uit het collectieve geheugen.”
Op de vraag vanuit het lokaal bestuur nam de Heemkundige Kring van Gooik de delicate taak op zich om voor een correcte historische duiding te zorgen over Staf De Clercq en ging hiervoor te rade bij historicus Pieter Jan Verstraete. De tekst plaatst het praalgraf en de figuur van Staf De Clercq in hun juiste historische context.
Wie was Staf De Clercq?
Staf De Clercq (1884–1942) was een invloedrijke maar controversiële figuur binnen het Vlaams-nationalisme. Aanvankelijk actief binnen de Frontpartij, richtte hij in 1933 het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) op. Deze partij streefde naar een autoritaire staat die Vlaanderen en Nederland zou verenigen in een “Dietsland”.
Onder zijn leiding evolueerde het VNV naar een antidemocratische en collaborerende beweging die nauwe banden onderhield met nazi-Duitsland. De Clercq stond bekend om zijn autoritaire stijl, zijn bewondering voor het nationaalsocialisme en zijn contacten met de Duitse geheime diensten. Binnen het Belgische leger leidde hij een geheime cel van VNV’ers, bereid om over te lopen naar de bezetter.
Het praalgraf op de Kesterheide
Na zijn overlijden in 1942 werd De Clercq eerst begraven op het kerkhof van Kester. In 1943 werd zijn lichaam herbegraven met militaire eer in een monumentaal praalgraf op de Kesterheide, een plek met symbolische waarde voor het Vlaams-nationalisme. Het praalgraf werd echter nooit volledig afgewerkt.
Na de bevrijding in 1944 werd het graf herhaaldelijk gevandaliseerd door verzetslieden. Het stoffelijk overschot werd uit het graf gehaald, bespot, en anoniem herbegraven in Leerbeek. In 1978 werd het door leden van de extreemrechtse Vlaamse Militanten Orde (VMO) opgegraven en herbegraven in Asse, naast zijn vrouw. Het praalgraf op de Kesterheide bleef leeg achter.
Controverse en context
Hoewel het graf leeg is, bleef het jarenlang bestaan als een beladen symbool en punt van controverse. De aankoop in 2024 door de Werkgroep Kesterheide—een vereniging van radicale Vlaams-nationalisten—riep opnieuw vragen op. De groep stelt dat het graf een deel is van de Vlaamse geschiedenis, maar benadrukt dat het terrein niet bedoeld is voor herdenkingen.
Omwille van het gebrek aan historische context ter plaatse werd beslist een infobord te plaatsen. Dit moet zorgen voor een correcte, kritische en educatieve duiding over de figuur De Clercq, zijn politieke rol, de collaboratie en de naoorlogse geschiedschrijving.
Toekomstplannen – familiewandeling op 10 mei
In het kader van het bredere erfgoedproject organiseert de Werkgroep Kesterheide op zaterdag 10 mei een geleide familiewandeling op de Kesterheide. De wandeling van ongeveer 7 kilometer vertrekt om 14.00 uur aan de Sint-Martinuskerk in Kester. Tegelijkertijd plannen enkele sympathisanten een motorrit door het Pajottenland, met vertrek om 14.00 uur aan het dorpsplein van Gooik.
