GALMAARDEN – Een massa toeschouwers op de zonovergoten Pauwelviering   

Als de apotheose van de Pauwelviering 2024 zal het Pauwelfeest in het Sint-Paulusgehucht dit jaar onmiskenbaar de geschiedenis ingaan als een topper van formaat. Honderden toeschouwers waren getuige van een geslaagd authentiek folkloristisch feest dat zijn opname als Vlaams immaterieel cultureel erfgoed alle eer aandeed. Dat succes valt deels toe te schijven aan de weergoden die zondag Galmaarden bijzonder gunstig gezind waren maar ook en vooral aan de goed georkestreerde samenwerking van een collectief met één doel: van de Pauwelviering een hoogstaand en waardevol feest maken waarbij  de culturele waarde evenals het belang van het behoud en de voortzetting van de traditie worden benadrukt. Voor zowel Pauwel Jorrit De Borre (19) als de kinderpauwel Victor Massaer (9) en hun respectievelijke bendes werd het een dag om nooit te vergeten.*

Het gloriemoment van het Pauwelgebeuren gaat traditiegetrouw van start met een mis in de Sint-Pauluskapel. In de namiddag volgt dan de Pauwelstoet met aansluitend de vaste geplogenheden op de geklasseerde Pauwelhoeve. Nadien volgt dan nog het zaaien van de broodjes aan de Sint-Pauluskapel met als slot de Gouden Pauwelworp.

De stoet

Ook dit jaar werd stoetsgewijs opgestapt van aan de grens van het gehucht naar de Pauwelhoeve. Die stoet kon dit jaar rekenen op 14 geledingen:

1 Bord erkenning als Immatriëel Cultureel Erfgoed
2 Kinderen in klederdracht ‘Boerken en boerinneken’
3 Galmaardse, Vlaamse, Belgische, Europese vlag

4 Beeldje van de Heilige Paulus uit de kapel gedragen door twee kinderen
5 Trommel en fluit
6 Apostelinnen (partners van bendeleden)

7 Molenaars van de Heetveldemolen
8 Vendelzwaaiers Vendron Aalst
9 Jachthoorngezellen KSA Geraardsbergen

10 De Sint-Paulusgilde met ‘sledde’ en vlag
11 Lokaal bestuur, genodigden en gewezen Pauwels
12 Kinderpauwelbende

13 Muziekgroep “Uit de Klakke”
14 Pauwelbende


De traditie wil dat de 17 leden van een ‘grote bende’ allen aan de stoet  te paard deelnemen. De Pauwel is gezeten op een wit paard. Voor de 16 bendeleden werd een beroep gedaan op evenveel Belgische trekpaarden uit de stal ‘De Brabander’ uit Evergem.  

Het was Jan Coeck, de eigenaar van de Pauwelhoeve, die de mensenzee mocht welkom heten. In dat welkom verwees hij ook naar de zopas overleden gewezen burgemeester Pierre Deneyer die jarenlang eveneens het wel en wee van de Pauwelviering bijzonder ter harte nam. Op de bordes van de hoeve stond de hoeve-eigenaar in het gezelschap van een ganse reeks  prominenten met daarbij uiteraard een ruime delegatie uit het lokaal bestuur met burgemeester Ludo Persoons evenals de burgemeesters en vertegenwoordigers van de buurgemeenten Herne, Gooik en Geraardsbergen. Een speciale vermelding ging naar de oud-Pauwel André Marchand(84). Hij was 65 jaar geleden Pauwel en is thans ook de oudste Pauwel in leven. Ook Bart De Borre werd bedacht met een oorkonde. Hij was Pauwel 25 jaar geleden. Een toemaatje: Bart is de vader van Pauwel Jorrit.

Ook de geplogenheden op de hoeve verlopen volgens een vast draaiboek. Zo worden de Pauwels en hun bendeleden en – gezien het plaatsgebrek – slechts een kleine delegatie door de hoevebewoners ontvangen in hun woonkamer. Daar wordt het gulden boek getekend, wordt het Pauwellied gezongen en wordt een heildronk uitgebracht. Niet alleen binnenshuis wordt genoten van een jenever. Buiten worden de apostelinnen, zeg maar de vrouwelijke partners van de Pauwel en zijn bendeleden, ingeschakeld om ook het publiek een druppel aan te bieden.

Meelbestrooiing en zaaikleed

Bij het buitengaan is het de vrouw des huizes (Ludwina Coeck) die de bendeleden, groot en klein, ten teken van vruchtbaarheid, met bloem bestrooid. Eens ook de Pauwels hun zaaikleed hadden omgekregen mochten zij op hun versierd paard drie keer de binnenkoer ronddraven en – voor de kinderpauwel snoepjes en voor de Pauwel broodjes – te grabbel gooien. De ganse viering krijgt regelmatig een kleine onderbreking waarop letterlijk alles en iedereen wordt getrakteerd op een “Wa goeëmen …… geven? PLOOIK!!! Wad eed ……  verdinjt? PLOOIK ……”

Na de derde rondgang verlaten de kijklustigen de hoeve en trekken ze naar de St-Pauluskapel. Alvorens ook aan het Kapelleblok over te gaan tot het zingen van het Pauwellied, het voorlezen van de Pauwelkeur en het zaaien van de broodjes maakt de Pauwel en zijn bende vooraf nog een halte aan ‘den Borre’, een bron aan het Raspaillebos, om er zijn paard te drenken. Het zou – volgens de overlevering – hier zijn dat ook de heilige Paulus in 1382 zijn paard zou hebben laten drinken.

Naviering

Zijn de festiviteiten beëindigd voor bezoekers en buitenstaanders, dan is het niet zo voor de bendeleden en hun sympathisanten. Moe maar voldaan wacht hen dan nog een leuk feestje in de schuur van de Pauwelhoeve. En met de ‘Dag van de Rekeninge’, een week later, komt de viering in haar slotfase.

Pauwelhoed

Naar aanleiding van de Pauwelfeesten 2023 werd door ErGoed Galmaarden de brochure ‘Met zijnen schonen Zijden Hoed’ uitgegeven waarbij een ode wordt gebracht aan de makers van de Pauwelhoed. Hierin krijgt Marleen Deblander een speciale plaats toebedeeld. Een Pauwelhoed opbouwen is niet aan iedereen gegeven. Het vergt niet alleen kennis. Een Pauwelhoed maken is immers goed voor zo’n 100 werkuren. Sinds 1986 draagt iedere Pauwelhoed Marleens signatuur.

Bronzen Pauwel

Aan de ingangspoort van de Pauwelhoeve staat een bronzen zaaiende Pauwel van de hand van Lieven d’ Haese. Dat beeld kwam er op initiatief van het millenium-comité en werd gesponserd door de Pauwelgilde en Guido Debleser samen met enkele vrienden.

Immaterieel erfgoed

Toenmalig Vlaams minister van cultuur, media, jeugd en Brussel Svan Gatz besliste op 7 juli 2016 de Pauwelviering toe te voegen aan de inventaris van Vlaanderen Immaterieel Cultureel Erfgoed. Om die erkenning te bekomen werd een dossier opgemaakt door de Sint-Paulusgilde, het gemeentebestuur met burgemeester Pierre Deneyer(†), het landelijk Expertisecentrum voor Cultuur van Alledag afgekort LECA, het Pauwelviering on ICE-comité, ErGoed Galmaarden, Pauwels, Apostels, Pauwelliefhebbers en alle Galmaardenaren.

Om dat statuut te blijven behouden moeten er borgingsmaatregelen worden genomen. Dit betekent maatregelen treffen die erop gericht zijn de leefbaarheid van het immaterieel cultureel erfgoed te verzekeren. Jaarlijks wordt zo – onder de impuls van ErGoed Galmaarden – getracht iets nieuws aan te brengen dat dan ook een meerwaarde kan betekenen voor de viering. Dit jaar  is er een  metalen constructie geplaatst aan de Sint-Pauluskapel met de afbeelding van een zaaiende Pauwel en het opschrift: ‘Hier zaait de Pauwel sinds 1382’.

Pauwel, kinderpauwel en hun bendeleden

Een ‘grote’ bende veronderstelt naast de Pauwel (Jorrit De Borre) een Zakdrager (Jonas Marcoux), een Koezen (Anthony Raveyts), een Vlagdrager (Senne Vandroogenbroeck), een Commandant (Dimitri Rooselaers) en 12 Apostels (Nico Vander Putten, Sven Defrère, Jonas De Veseleer, Noah Moeremans, Joran De Borre, Jirne Deherder, Jonas Dehenau, Justen De Duytsche, Jory Van Eeckhoudt, Bradley Janssens, Lennert De Smedt en Siebe Deherder).

Ook de kinderpauwel wordt in zijn taken bijgestaan  door een Zakdrager (Lias Deroulez), een Koezen (Nick Dedobbeleer), een Vlagdrager (Lucas Godderie) en de Apostels (Ilyas Van Geyte, Sam Tiels, Jelle De Veseleer, Arend Thienpont, Warre Demol en Milan Geldhof). 

Dit nieuwsbericht delen: