HERNE – Boerenkrijg van 225 jaar geleden plechtig herdacht

In het evoceren van historische gebeurtenissen wordt Liesbeth Vandormael stilaan een ‘fenomeen’. Ook dit keer wist zij samen met haar team tijdens een academische zitting in de Sint-Petrus en Pauluskerkde aandacht van de aanwezigen twee uur lang volop te prikkelen. De ‘Herdenking 225 jaar Boerenkrijg’ werd een aaneenschakeling van verhalen en muziek.

Die geschiedkundige verhalen rond ‘voor outer en heerd’ (voor altaar en haard) verwezen naar een zwarte pagina in de lokale geschiedenis en bracht zij samen met dr historicus Herman Vandormael, ereschepen en de oprichter van de studiegenootschap Herns Kartuizerklooster Urbain Deblander en masterstudent geschiedenis Mathias Leyssens. Opmerkelijk daarbij was dat de spreekstoel met opa Herman, dochter Liesbeth en kleinzoon Mathias werd bezet door drie generaties Vandormael. Zou de belangstelling voor cultuur en voor geschiedenis dan toch meegegeven worden via het DNA? De muzikale intermezzo’s dan weer droegen de signatuur van Gaudicanto uit Grimminge en zijn dirigent Marc Gerain in samenzang met het Legatokoor.

Liesbeth stak van wal met “mensen hebben niets geleerd uit de lessen van de geschiedenis, elke herinnering is een vorm van hoop”.

Toen de Franse Revolutie uitbrak in juli 1789 en het Franse koningshuis plaats ruimde voor de Franse republiek daverde het toenmalig internationaal politiek systeem op zijn grondvesten. De Boerenkrijg was de opstand  van de landelijke bevolking tegen het door de Fransen in de Zuidelijke Nederlanden gevestigde staatsgezag. Die opstand kwam er door de misnoegdheid over de aantasting van aloude gewoontes, rechten en voorrechten, in het bijzonder over de antigodsdienstige politiek en de plundering van het land. De wet van 5 september 1798 op de algemene dienstplicht was de druppel die de emmer deed overlopen……

Opstand

In de ‘Kroniek van het Groene Kwadrant’ gepubliceerd in 2011 naar aanleiding van 800 jaar Herne schreef dr historicus Herman Vandormael: “Rond het kartuizerklooser woedt op 27 en 28 oktober 1798 een veldslag tussen een driehonderdtal opstandige boeren en geregelde Franse troepen, die met een nederlaag van de boeren eindigt. In het klooster woont op dat ogenblik de Franse commissaire De Coster, in wiens woning de opstandelingen enkele dagen voordien de inboedel vernield hebben. Aanvoerder van de brigans is Jan Baptist Van Eeckhoudt, waard van de lokale herberg De Zwaan en oud-schepen, maar die sneuvelt tijdens de gevechten. Velen onder hen worden tijdens de vlucht neergeschoten, rasé en pièces en leur fuite…. In de vijftienkoppige ‘raad’ van de opstandelingen zaten ook Boudewijn Jozef Wielant, de afgezette voorzitter van het kantonsbestuur, Pieter Hugo, de vrederechter van het kanton Herne en pastoor Van Haelen ven Herfelingen”.

Ereschepen Deblander legde het accent eerder op de gebeurtenissen in en rond het kartuizerklooser met de verwijzing naar de gedenksteen in de bakstenen omheiningmuur met opschrift  ‘Wij hebben volgens ons geweten gehandeld’. Die gedenksteen werd aangebracht goed 50 jaar geleden onder de impuls van de toenmalige cultuurraad onder het voorzitterschap van eregemeenteraadslid Willy Vincent die al vele jaren aan de kust woont, maar die voor de viering speciaal naar Herne was afgezakt.

Erfenis van Napoleon

Na de overwinning op Napoleon (1815) kwam een einde aan de aanhechting van de Zuidelijke Nederlanden bij Frankrijk. Napoleon mag dan geen heerschap zijn die een zegen was voor onze contreien, toch liet hij sporen na die vandaag nog in onze samenleving tastbaar zijn. Zo wist Mathias Leyssens in zijn verhaal over de nasleep van de Boerenkrijg een tipje van de sluier te lichten over het nalatenschap van Napoleon met onder meer de verplichte registratie van een achternaam, het metriek decimaal stelsel, het rechts van de weg rijden, de uitbreiding van het Europese wegennet en uiteraard de Code Civil die nog steeds de basis vormt van ons huidig Burgerlijk Wetboek.

Om te eindigen met een luchtige noot was er Liesbeth die een bewerking van Uilenspiegel in den Boerenkrijg bracht die met zijn grappen en grollen de grote heren te kijk zette.

Re-enactment

Vanuit het lokaal bestuur met schepen Sandra Dero en burgemeester Kris Poelaert was er alleen maar lof om ook de Boerenkrijg in Herne in het daglicht te stellen. De academische zitting werd afgesloten met een fakkeltocht die via het Kartuizerklooster een route volgde tot aan de landschapskubus Pieter waar ter herinnering aan de Boerenkrijg een vrijheidsboom werd geplant.

In de kerk was ook ruimte voorzien voor een tentoonstelling met documenten, oude wapens, boeken, een huisaltaar en andere curiosa uit de periode van de Boerenkrijg die ook nog de dag nadien te bezoeken was. Die zondag was er ook nog doorlopend op en rond het kaatsplein het naspelen en het uitbeelden van deze historische gebeurtenis met ook animatie voor jong en oud.  Het  herbeleven van gebeurtenissen onder het Franse regime werd mogelijk gemaakt door de medewerking van een re-enactment vereniging uit Leopoldsburg die een 20-tal re-enactors van het  infanteriebataljon van Linie nr 7 ter beschikking stelde.

Dit nieuwsbericht delen: